ที่มา ความหมายของ “ตุ๊กตาดารุมะ” และวิธีการขอพร

ตุ๊กตาดารุมะ คือเครื่องรางที่ชาวญี่ปุ่นมักนำมาประดับไว้เพื่อความเป็นมงคลในช่วงปีใหม่ อีกทั้ง ยังเป็นตุ๊กตาที่มีไว้เพื่อขอพรให้สมหวังในสิ่งที่ปรารถนาได้อีกด้วย ดารุมะมีลักษณะคล้ายตุ๊กตาล้มลุก อ้วนกลม ไม่มีแขน และมีใบหน้าที่มีต้นแบบมาจากพระโพธิธรรม แต่ไม่มีลูกตาสีดำ!?

นอกจากนี้ ตุ๊กตาดารุมะที่เราพบเห็นกันส่วนใหญ่มักเป็นสีแดง แต่เพื่อน ๆ ทราบหรือไม่ว่า ดารุมะในปัจจุบันมีหลากสีหลายประเภทที่ซ่อนความหมายแตกต่างกันออกไป! โดยครั้งนี้เราจะพาเพื่อน ๆ ไปทำความรู้จักถึงที่มาและความหมายของตุ๊กตาดารุมะ, ความหมายของสี, ประเภทต่าง ๆ รวมทั้งวิธีการขอพรด้วยตุ๊กตาดารุมะ ถ้าอยากทราบกันแล้ว ก็ตามไปชมกันเลย!

ความหมายและที่มาของตุ๊กตาดารุมะ

ศาสนาพุทธเข้าสู่ประเทศญี่ปุ่นในยุคคามากูระ หรือราวปีค.ศ. 1185 หนึ่งในนั้นมีพุทธศาสนานิกายเซนเข้ามาด้วย โดยมีพระเป็นผู้สถาปนานิกายเซนเป็นพระสงฆ์ชาวอินเดีย นามว่า “โบะได ดารุมะ” (菩提達磨) (พระโพธิธรรม หรือในภาษาสันสกฤตคือ โพธิธรฺม) โดยชาวญี่ปุ่นมักเรียกท่านว่า ดารุมะ (達磨), ดารุมะ ไดชิ (達磨大師) และ ดารุมะ โซะชิ (達磨祖師)

แต่นั้นมา ชาวญี่ปุ่นก็ทำตุ๊กตาที่เลียนแบบท่านั่งสมาธิของพระโพธิธรรม และตั้งชื่อว่า “ดารุมะ” เป็นตุ๊กตาที่ทำมาจากกระดาษ ทาตกแต่งด้วยสีแดง มีการวาดใบหน้าโดยมีต้นแบบมาจากพระโพธิธรรม แต่ในส่วนของดวงตาจะเป็นสีขาวโพลนมีไว้สำหรับใช้ในการขอพร ตามขนบธรรมเนียมญี่ปุ่นนั้น เมื่อขอพรกับตุ๊กตาดารุมะและสมหวังในสิ่งที่ปรารถนาแล้ว จะต้องวาดดวงตาสีดำให้ตุ๊กตาตัวนั้นด้วย

สาเหตุที่ตุ๊กตาดารุมะไม่มีแขนและขามีที่มาจากตำนานของพระโพธิธรรม ที่เรียกว่า “เมนเปคิคุเน็น” (面壁九年) โดยตำนานเล่าว่า พระโพธิธรรมทรงตรัสรู้โดยการหันหน้าเข้าหากำแพงทำสมาธิเป็นเวลานานร่วม 9 ปี ทำให้แขนและขาของพระโพธิธรรมเน่าเปื่อย

อย่างไรก็ตาม ยังมีตุ๊กตา “โอคิอางะริ โคะโบชิ/ โอคิอางะริ โบชิ” (起き上がり小法師) ที่ลักษณะคล้ายคลึงกับดารุมะที่ทำให้หลายคนเข้าใจผิดและแยกความแตกต่างกันไม่ออก โดยตุ๊กตาโอคิอางะริ โคะโบชิมีลักษณะกลมและบางครั้งก็มีการวาดใบหน้าของพระโพธิธรรมลงบนตุ๊กตาด้วยเช่นกัน แต่ความจริงแล้ว โอคิอางะริ โคะโบชิเป็นตุ๊กตา “สีเหลือง” ที่ญี่ปุ่นได้รับการถ่ายทอดมาจากประเทศจีนในยุคเอโดะนั่นเอง

ความหมายของ “สี” ตุ๊กตาดารุมะ

ตุ๊กตาดารุมะโดยทั่วไปจะมี “สีแดง” ซึ่งมีที่มาจากความเชื่อแต่โบราณของชาวญี่ปุ่นที่ว่า สีแดงเป็นสีที่มีพลังช่วยคุ้มครองป้องกันภัยอันตรายได้ แต่นั้นมา สีแดงจึงกลายเป็นสีมงคลสำหรับชาวญี่ปุ่นที่มักใช้ในงานมงคลหรือการแสดงความยินดีต่าง ๆ

แต่ในปัจจุบัน ตุ๊กตาดารุมะได้มีสีสันที่หลากหลายมากขึ้น อีกทั้งยังมีความเชื่อด้านความหมายของสีสำหรับการขอพรที่แตกต่างกันออกไปด้วย โดยเราจะขอยกตัวอย่างสีและความหมายเอาไว้ ดังนี้

・ตุ๊กตาดารุมะสีดำ = สำหรับขอพรเรื่องธุรกิจ-ค้าขาย เจริญรุ่งเรือง
・ตุ๊กตาดารุมะสีทอง = สำหรับขอพรเรื่องโชคลาภเงินทอง
・ตุ๊กตาดารุมะสีเหลือง = สำหรับขอพรเรื่องโชคลาภเงินทองเช่นเดียวกีบสีทอง
・ตุ๊กตาดารุมะสีขาว = สำหรับขอพรเรื่องการสอบ บางครั้งก็มักนำมาตั้งคู่กับตุ๊กตาดารุมะสีแดง มีความหมายว่า “โคฮาคุ” (สีแดงและสีขาว) ซึ่งเป็นสีมงคลสำหรับชาวญี่ปุ่น
・ตุ๊กตาดารุมะสีเขียว = สำหรับขอพรเรื่องด้านสุขภาพ
・ตุ๊กตาดารุมะสีม่วง = สำหรับขอพรให้อายุยืน
・ตุ๊กตาดารุมะสีส้ม = สำหรับขอพรให้มีลูก
・ตุ๊กตาดารุมะสีชมพู = สำหรับขอพรให้รักสมหวัง

ประเภทของตุ๊กตาดารุมะ

นอกจากสีสันที่มีความหมายต่างกันแล้ว ตุ๊กตาดารุมะที่ทำขึ้นในแต่ละภูมิภาคยังมีลักษณะที่แตกต่างกันออกไป แถมยังมีชื่อเรียกเฉพาะตามแต่ละพื้นที่อีกด้วย โดยเราจะขอยกตัวอย่างดารุมะแต่ละประเภทจากแต่ละพื้นที่ในญี่ปุ่น ดังนี้

มัตสึคาวะ ดารุมะ (松川だるま)
เป็นตุ๊กตาดารุมะที่มีจุดเด่นที่ด้านหน้าจะเป็นสีฟ้า ส่วนด้านหลังเป็นสีแดง ผลิตขึ้นในเมืองเซ็นได จังหวัดมิยางิ

ชิราคาวะ ดารุมะ (白河だるま)
เป็นตุ๊กตาที่ผลิตในเมืองชิราคาวะ จังหวัดฟุคุชิมะ เชื่อกันว่า ตุ๊กตาดารุมะสีแดงจะช่วยปัดเป่าเคราะห์ร้ายและคุ้มครองให้ครอบครัวปลอดภัย ส่วนดารุมะสีขาวจะช่วยให้พบเจอโชคดี

ทาคาซากิ ดารุมะ (高崎だるま)
เป็นประเภทของตุ๊กตาดารุมะที่ถูกส่งออกไปทั่วประเทศญี่ปุ่นมากถึง 80% ว่ากันว่า “เซ็นเคียว ดารุมะ” หรือตุ๊กตาดารุมะสำหรับขอพรการเลือกตั้ง ส่วนใหญ่เป็นตุ๊กตาดารุมะที่ผลิตจากเมืองทาคาซากิ จังหวัดกุมมะนี่เอง

 

View this post on Instagram

 

A post shared by Darumacco だるまっこ (@darumacco.us) on

โคชิกายะ ดารุมะ (越谷だるま)
ตุ๊กตาดารุมะที่ผลิตในเมืองโคชิกายะ จังหวัดไซตามะ หรือรู้จักกันในอีกชื่อหนึ่ง คือ “บุชู ดารุมะ” (武州だるま) ซึ่งเป็นแหล่งผลิตตุ๊กตาดารุมะที่ส่งออกในเขตคันโตเป็นหลัก

โตเกียว ดาระมุ (東京だるま)
เป็นตุ๊กตาดารุมะที่ผลิตในเขตทางตะวันตกของโตเกียว หรือเรียกในอีกชื่อว่า “ทามะ ดารุมะ” (多摩だるま)

 

View this post on Instagram

 

A post shared by 光原社 仙台店 仙台光原社 (@kogensya.sendai) on

ฮิเมะ ดารุมะ (姫だるま)
เป็นตุ๊กตาดารุมะ “เพศหญิง” ที่ผลิตขึ้นที่จังหวัดเอะฮิเมะ

โทโย โนะ ฮิเมะ ดารุมะ(豊の姫だるま)
เป็นตุ๊กตาดารุมะ “เพศหญิง” เช่นเดียวกับตุ๊กตาฮิเมะ ดารุมะ แต่ผลิตในจังหวัดโออิตะ

วิธีการขอพรกับตุ๊กตาดารุมะ

เพื่อน ๆ คงทราบกันแล้วว่า ที่ตุ๊กตาดารุมะมีตาสีขาวและไม่มีลูกตาดำนั้น เพราะมีไว้สำหรับใช้ในการขอพรนั่นเอง ตามธรรมเนียมในการเริ่มต้นขอพรกับตุ๊กตาดารุมะนั้น ชาวญี่ปุ่นจะวาดลูกตาดำที่ฝั่งขวามือของเราเมื่อหันหน้าเข้าหาตุ๊กตา (ตาฝั่งซ้ายของตุ๊กตา) เป็นอันดับแรก เรียกขั้นตอนนี้ว่า “ไคเก็น สุรุ” หมายถึง การเปิดตาเพื่อให้เห็นถึงแก่นแท้ของสัจธรรม โดยมักจะเริ่มต้นวาดลูกตาดำในวันศุภฤกษ์หรือวันมงคลฤกษ์ตามปฏิทินญี่ปุ่น เมื่อคำขอพรสมหวังตามปรารถนาแล้ว ก็จะวาดลูกตาสีดำที่ฝั่งซ้ายมือของเราเมื่อหันหน้าเข้าหาตุ๊กตา (ตาฝั่งขวาของตุ๊กตา)

อย่างไรก็ดี ลำดับการระบายสีลูกตาดำของตุ๊กตาดารุมะที่กล่าวมาข้างต้นนั้น ไม่ได้เป็นข้อบังคับที่ถูกต้องแต่อย่างใด เพราะความเชื่อของแต่ละนิกายในศาสนาและความเชื่อของคนในแต่ละท้องถิ่นมีความแตกต่างกันนั่นเอง ถ้าหากเพื่อน ๆ ระบายสีดวงตาดารุมะต่างจากที่เรานำเสนอไป ก็ยังสามารถกลับมาระบายดวงตาอีกข้างหนึ่งได้เมื่อคำขอพรสมหวัง แต่พ้อยต์สำคัญในการขอพรกับตุ๊กตาดารุมะที่เพื่อน ๆ ไม่ควรลืมเลยก็คือ เมื่อคำขอพรสมหวังตามปรารถนาแล้ว จะต้องกลับมาวาดดวงตาอีกข้างให้เสร็จสมบูรณ์และนำไปเผาเพื่อแสดงความขอบคุณที่ตุ๊กตาดารุมะทำให้เราสมหวังดั่งปรารถนาด้วยนะ!

สรุปเนื้อหาจาก : idea1616