รถรางแห่งแรกในญี่ปุ่นกับความยากลำบากของเด็กหนุ่มประจำรถราง?!

ปัจจุบัน รถรางในไทยอาจหลงเหลือเป็นแค่ภาพในความทรงจำ แต่ที่ประเทศญี่ปุ่น หลาย ๆ เมืองก็ยังใช้รถรางเป็นขนส่งสาธารณะอยู่ค่ะ ผู้อ่าน ANNGLE ที่หลงใหลในประเทศญี่ปุ่นหลายคนอาจจะเคยเที่ยวชมเมืองต่าง ๆ ด้วยรถรางมาแล้ว แต่ทราบไหมคะว่ารถรางในญี่ปุ่นเกิดขึ้นครั้งแรกที่ไหน คราวนี้ผู้เขียนจะพาทุกคนไปรู้จักกับรถรางแห่งแรกในญี่ปุ่นกันค่ะ

รถรางแห่งแรกในญี่ปุ่นกำเนิดขึ้นที่เกียวโต

ความเป็นมาของรถรางแห่งแรกนั้นต้องย้อนกลับไปสมัยเมจิค่ะ รถรางในญี่ปุ่นเปิดให้บริการเป็นครั้งแรกที่เกียวโตในวันที่ 1 กุมภาพันธ์ ปีค.ศ.1895 หรือประมาณ 120 กว่าปีที่แล้ว

ในสมัยนั้นยังไม่มีป้ายจอดรถประจำทางเหมือนในปัจจุบัน กล่าวคือจะลงตรงไหน หรือจะขึ้นตรงไหนก็ได้ค่ะ หลังจากมีสายแรกแล้ว ต่อมาก็ได้ขยายสายรถรางไปเรื่อย ๆ ทั่วประเทศจนกลายเป็นขนส่งสาธารณะหลักในสมัยนั้น

ภาพของรถรางภายในเมืองซัปโปโรสมัยก่อน
ภาพของรถรางภายในเมืองซัปโปโรสมัยก่อน

เด็กหนุ่มประจำรถรางคือ ?

และรถรางเกียวโตสายแรกนี้เอง จะมีเด็กหนุ่มวัยแค่ 12-15 ปีที่ขึ้นรถรางไปพร้อมกับคนขับและพนักงานเก็บค่าโดยสาร คอยดูแลความปลอดภัยให้กับผู้โดยสารและผู้คนบนถนน ทำหน้าที่วิ่งนำอยู่หน้ารถและตะโกนว่า

“รถไฟมา ! อันตราย !”

โดยเด็กหนุ่มจะทำหน้าที่เตือนให้ผู้คนทราบว่ารถรางกำลังจะผ่าน เพื่อไม่ให้เกิดอุบัติเหตุกับทั้งตัวรถและคนบนถนน เด็กหนุ่มจะวิ่งนำอยู่หน้า ห่างจากหน้ารถรางประมาณ 9 เมตร ตอนกลางวันจะโบกธงสีแดง ส่วนตอนกลางคืนจะถือโคมไฟสีแดง

ในช่วงกลางวันอาจจะไม่เท่าไร แต่ในช่วงเวลากลางคืนนั้นยากลำบากมาก ยิ่งสมัยนั้นยิ่งมีแสงไฟตามท้องถนนน้อย ทำให้มืด มองไม่ค่อยเห็น เด็กหนุ่มที่ต้องถือโคมไฟสีแดงในมือ และวิ่งอยู่หน้ารถตลอดเวลา นึกภาพตามแล้วอันตรายไม่น้อยเลยใช่ไหมคะ

งานหนักถึงขนาดทำงาน 1 วัน ต้องหยุดพัก 2-3 วัน

งานของเด็กหนุ่มนั้นแค่อ่านแค่นี้ก็รู้สึกเหนื่อยแทนแล้วใช่ไหมคะ มีบันทึกว่าตั้งแต่ที่เริ่มมีเด็กประจำรถรางจนปี ค.ศ. 1896 เป็นเวลา 1 ปี มีเด็กประจำรถรางทั้งหมด 21 คน โดยเด็กเหล่านี้ไม่ได้ถูกจ้างจากทางรถรางโดยตรง แต่จะมีคนที่ทำสัญญากับบริษัทรถรางคอยหาเด็ก ๆ อีกที

และเนื่องจากงานที่ต้องคอยวิ่งเตือนผู้คนบนถนน ทำให้เด็ก ๆ ต้องวิ่งขึ้นลงจากรถในขณะที่รถวิ่งบ้าง หรือแม้แต่บนสะพานสูง ๆ ก็ต้องวิ่งนำรถบ้าง ทำให้เด็ก ๆ ได้รับอุบัติเหตุจากงานไม่น้อย จึงเป็นงานที่เหนื่อยทั้งกายและใจจริง ๆ ด้วยเหตุนี้เอง จึงมีการออกระเบียบการทำงานให้เป็นทำงาน 1 วัน หยุดพัก 2-3 วันอยู่บ่อย ๆ

สุดท้ายก็ต้องเป็นอันยกเลิกไป

เนื่องจากเป็นงานที่หนักมากอย่างที่กล่าวข้างต้น ทำให้ถูกวิพากวิจารณ์อยู่บ่อย ๆ จนสุดท้ายจึงมีการตัดสินให้ยกเลิกเด็กประจำรถรางไปในปีค.ศ. 1904 นับว่าเป็นเวลาเกือบ 10 ปีที่มีระบบนี้เกิดขึ้น ส่วนรถรางยังคงดำเนินต่อ แต่หลังจากนั้นทางเมืองเกียวโตได้เข้ามาซื้อกิจการจากบริษัทที่ให้บริการรถราง จนสุดท้ายในปีค.ศ.1978 รถรางเกียวโตก็ได้หยุดให้บริการ

สำหรับรถรางที่เหลืออยู่ในญี่ปุ่น ปัจจุบันอาจจะเหลือไม่มาก แต่ก็ยังไม่ได้หายไป และมีให้เห็นอยู่ในทุกภูมิภาคของญี่ปุ่นค่ะ

 

View this post on Instagram

 

A post shared by NANAKO (@ateliernanako)

รถรางในเมืองฮาโกดาเตะ


รถราง Tokyu Setagaya Line 

รถราง Randen วิ่งจากเกียวโตไปยังอาราชิยามะ

ดูเหมือนว่าเป็นครั้งแรกที่ญี่ปุ่นเริ่มมีรถราง ทำให้ทางการยังไม่รู้ว่าจะเริ่มจัดระเบียบอย่างไร จึงเป็นที่มาของระบบนี้ค่ะ ถือว่าเป็นการลองผิดลองถูกในครั้งแรกกันไป แต่ก็ดีแล้วที่ระบบนี้ได้ยกเลิกไปนะคะ

สรุปเนื้อหาจาก otokonokakurega, nlab.itmedia