เรื่องน่ารู้ ทำไมฟุกุ (ปักเป้า) ถึงไม่ตายด้วยพิษของตัวเอง

ฟุกุ (ปักเป้า) ถือเป็นปลาที่ขึ้นชื่อในเรื่องพิษอันร้ายกาจ แต่ในความน่ากลัวก็มีความอร่อยซ่อนอยู่เช่นกัน ทำให้มีผู้คนที่อยากลิ้มลองอยู่มากมาย แต่จะกินได้ก็ต้องอาศัยฝีมือของพ่อครัวที่มีใบอนุญาตเท่านั้น อย่างไรก็ตาม ผู้อ่านเคยสงสัยกันไหมครับว่า ทำไมฟุกุพิษร้ายแรงขนาดนั้น แต่กลับไม่ตายเพราะพิษของตัวเอง?

ที่เห็นว่าอ้วนนี่ไม่มีไขมันหรอกนะ

ฟุกุเป็นปลาที่มีการค้นพบแล้วในปัจจุบันกว่า 130 สายพันธุ์ พบมากตามเขตร้อนและเขตอบอุ่นเป็นหลัก ฟุกุที่นิยมทานกันในญี่ปุ่นคือ โทระฟุกุ, มะฟุกุ, ชิโระซาบะฟุกุ และโชไซฟุกุ แต่ที่โด่งดังเป็นพิเศษก็คือ โทระฟุกุ ซึ่งถือว่าเป็น “ราชาแห่งฟุกุ” ว่ากันว่ามีรสชาติอร่อยที่สุด และราคาก็แพงระยับเช่นกัน

เป็นเรื่องเข้าใจผิดของคนส่วนใหญ่ที่คิดว่าฟุกุมีไขมันเยอะเพราะรูปร่างอ้วน ๆ ของมัน แต่ที่จริงแล้วเนื้อของฟุกุนั้นแทบจะไม่มีไขมันอยู่เลย อัตราไขมันในร่างกายมีแค่ 0.1% เท่านั้น และยังอุดมไปด้วยกรดอะมิโน ถ้าไม่ติดว่าต้องเสี่ยงกับพิษของมัน ก็ถือเป็นเนื้อสัตว์ที่ดีต่อสุขภาพมากทีเดียว เหมาะสำหรับทำหม้อไฟ หรือจะกินเป็นซาชิมิจิ้มกับโชยุก็ยังได้ จึงไม่น่าแปลกที่ความต้องการบริโภคฟุกุจึงไม่เคยเสื่อมคลาย

กินกันมาตั้งแต่สมัยโจมงแล้ว

คนญี่ปุ่นกับฟุกุมีความเกี่ยวข้องกันอย่างลึกซึ้ง ตั้งแต่สมัยโบราณแล้ว มีการค้นพบก้างของฟุกุจากสุสานหอยในสมัยโจมงด้วย จึงสันนิษฐานว่ามีการบริโภคฟุกุกันในชีวิตประจำวัน ตั้งแต่สมัยมุโรมาจิเป็นต้นมา มีคนตายด้วยพิษของฟุกุไม่ขาดสาย จึงมีการออกกฎห้ามการกินฟุกุขึ้นมา กฎดังกล่าวใช้มาอย่างยาวนาน จนกระทั่งถูกยกเลิกไปอิโต ฮิโระบุมินายกรัฐมนตรีคนแรกของญี่ปุ่น เพราะรู้สึกเสียดายในความอร่อยของมัน

นอกจากนี้ฟุกุยังมีชื่อเรียกต่างกันไปตามภูมิภาคด้วย ที่ชิโมะโนะเซกิหรือคิตะคิวชู จะเรียกกันว่า “ฟุคุ” ซึ่งพ้องเสียงกับอักษรที่หมายถึงโชคลาภ ในขณะที่โอซาก้าจะเรียกว่า”เท็ปโป” (ปิน) เป็นการล้อเลียนว่าถ้าพลาดขึ้นมาล่ะก็ถึงตายแน่

แค่ไม่กี่มิลลิกรัมก็ตายได้

สารพิษที่ฟุกุมีอยู่นั้นเรียกว่า เตโตรโดท็อกซิน มีพิษร้ายแรงกว่า โพแทสเซียมไซยาไนด์ ซึ่งก็จัดว่ามีพิษสูงอยู่แล้ว มากกว่า 500-1,000 เท่า เพียงแค่ไม่กี่มิลลิกรัมเท่านั้น ก็สามารถทำให้มนุษย์ถึงแก่ความตายได้ พิษชนิดนี้มีคุณสมบัติคือทนความร้อนได้ดี ด้วยเหตุนี้การปรุงสุกจึงไม่สามารถกำจัดพิษได้ ฟุกุจึงยากต่อการนำเอามาทำอาหารอย่างยิ่ง

สรุปแล้วทำไมฟุกุถึงไม่ตายด้วยพิษของตัวเองล่ะ?

เรื่องที่น่าคาใจก็คือ “ทำไมฟุกุถึงเก็บพิษร้ายแรงขนาดนี้เอาไว้ในร่างกายได้โดยที่ไม่เป็นอะไรเลย” จริงอยู่ว่าถ้าโดนพิษของตัวเองเล่นงาน ฟุกุก็คงลำบากอยู่เหมือนกัน เรื่องแบบนี้คงไม่เกิดขึ้นง่าย ๆ ที่จริงเรื่องนี้มีการวิจัยออกมาแล้ว โดยศูนย์เทคโนโลยีการเกษตรป่าไม้และประมงของจังหวัดเฮียวโงะ

เตโตรโดท็อกซินมีผลทำให้ประสาทเป็นอัมพาต หากมนุษย์ได้รับสารนี้เข้าไป ปลายนิ้วจะเริ่มชาขึ้นมาก่อน จากนั้นประสาทสัมผัสและระบบการเคลื่อนไหวก็จะเป็นอัมพาต สุดท้ายแม้แต่ศูนย์ควบคุมการหายใจก็จะหยุดทำงานไปด้วย ทำให้หยุดหายใจ ส่วนฟุกุนั้นไม่ได้สร้างสารดังกล่าวขึ้นมาในร่างกายของตัวเอง มันแค่สะสมสารพิษเอาไว้ในร่างกาย จากการกินเหยื่อที่มีพิษชนิดนี้อยู่เท่านั้นเอง

การที่มันไม่ตาย สาเหตุหลักว่ากันว่าเป็นเพราะ [ร่างกายของมันไม่ดูดซึมสารเตโตรโดท็อกซิน] นั่นเอง หรือจะพูดให้ถูกกว่านี้ก็คือ [พิษออกฤทธิ์กับตัวมันลำบากกว่า เมื่อเทียบกับสิ่งมีชีวิตชนิดอื่น ๆ] ดังนั้นถ้าหากฟุกุได้รับเตโตรโดท็อกซินมากเกินไป มันก็มีสิทธิ์ตายได้เช่นกัน

อนึ่ง ในอดีตที่ญี่ปุ่นเคยมีการนำเอาเตโตรโดท็อกซินมาขายในฐานะยาระงับปวดด้วย ดังนั้นพิษก็มีประโยชน์ได้เช่นกัน ขึ้นอยู่กับวิธีการนำมาใช้

หนังสืออ้างอิง : [จริงหรือที่ฟุกุไม่ตายด้วยพิษในเนื้อของตัวเอง] ศูนย์เทคโนโลยีการเกษตรป่าไม้และประมงของจังหวัดเฮียวโงะ

สรุปเนื้อหาจาก: tenki