ย้อนรอยวิธีการรับมือและแก้ไขน้ำท่วมของญี่ปุ่น ตั้งแต่สมัยเอโดะจนถึงปัจจุบัน ตอนที่ 2

ญี่ปุ่นต้องเผชิญกับอุทกภัยมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน โดยสาเหตุ สภาพปัญหา และวิธีการแก้ไขก็แตกต่างไปในแต่ละยุคแต่ละสมัย ในซีรีย์บทความนี้เราจะมาย้อนรอยดูวิธีการรับมือและแก้ไขน้ำท่วมของญี่ปุ่นจากสมัยเอโดะ ต่อมาที่สมัยเมจิ สมัยหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 จนถึงศตวรรษที่ 20 ในบทความตอนที่ 1 เราพูดถึงสมัยเอโดะที่ชีวิตความเป็นอยู่ของชาวญี่ปุ่นยังคงขับเคลื่อนด้วยเกษตรกรรม ซึ่งเป็นเหมือนเหรียญสองด้านของอุทกภัย ญี่ปุ่นจึงรับมือด้วยการหาวิธีอยู่ร่วมกับน้ำท่วมโดยลดความเสียหายให้น้อยที่สุด แม้จะต้องปล่อยให้มีพื้นที่ถูกน้ำท่วมสูญเปล่าไปบ้าง ในบทความตอนที่ 2 นี้ เราจะเล่าเรื่องสมัยเมจิไปจนถึงโชวะ ที่ประชากรญี่ปุ่นเพิ่มขึ้นอย่างล้นหลาม จนเกิดปัญหาอุทกภัยใหม่ตามมา สาเหตุมาจากอะไรและญี่ปุ่นรับมือกับสถานการณ์อย่างไร ไปดูกันค่ะ

สมัยเมจิ ประชากรที่มากขึ้นกับการสร้างที่อยู่อาศัยในพื้นที่น้ำท่วมง่าย

ในสมัยเมจิมีการพัฒนาด้านอุตสาหกรรมหนักอย่างเข้มข้น มีการนำเข้าเครื่องจักรและเทคโนโลยีต่าง ๆ มากมาย ส่งผลให้ญี่ปุ่นเจริญเติบโต มีประชากรเพิ่มมากขึ้นอย่างล้นหลาม ประชากรเหล่านี้ต่างต้องการพื้นที่อยู่อาศัยของตนเอง ทำให้พื้นที่ว่างในญี่ปุ่นเริ่มร่อยหรอลง สุดท้ายผู้คนก็ต้องจำใจเข้าที่สร้างที่อยู่อาศัยในพื้นที่ที่ต่ำกว่าอีกฝั่งของแม่น้ำและพื้นที่ไม่มีที่กั้น ซึ่งเป็นพื้นที่ที่เกิดน้ำท่วมได้ง่ายและความเสียหายหนัก ตอนปลายของศตวรรษที่ 19 หลายพื้นที่ทั่วทั้งญี่ปุ่นประสบปัญหาน้ำท่วมอย่างหนัก จนรัฐบาลต้องออกนโยบายรับมือน้ำท่วมใหม่ออกมา

วิธีการแก้ไข การสร้างที่กั้นแม่น้ำสูงยาวติดต่อกัน

นโยบายที่ว่านี้คือการสร้างที่กั้นฝั่งแม่น้ำที่มีความสูงทั้งสองด้าน โดยเป็นการระดมความคิดจากเหล่าวิศวกรชลประทานชาวญี่ปุ่นที่กลับมาจากศึกษาต่างประเทศ ส่วนด้านรัฐบาลก็ได้ออกกฎหมายว่าด้วยแม่น้ำในปี 1896 กำหนดให้แผนการรับมือน้ำท่วมเป็นหน้าที่ความรับผิดชอบของกระทรวงกิจการภายในประเทศและการสื่อสาร และให้แม่น้ำที่มีคำสั่งก่อสร้างที่กั้นอยู่ภายใต้การดูแลของกระทรวงโดยตรง โดยในปี 1910 มีแม่น้ำทั่วประเทศญี่ปุ่นที่อยู่ภายใต้การดูแลโดยตรง 50 สายด้วยกัน

ลักษณะพิเศษของที่กั้นแม่น้ำในยุคนี้คือมีความสูงและมีระยะทางยาวติดต่อกัน เมื่อฝนตกลงมามาก แม่น้ำจะกลายเป็นที่เก็บกักน้ำฝนนั้นและส่งต่อไปยังแม่น้ำสายเล็กรอบ ๆ เพื่อระบายออกสู่ทะเลให้เร็วที่สุด นอกจากนี้ ยังมีการขุดขยายความกว้างและความลึกของแม่น้ำอีกด้วย การทำแบบนี้จะช่วยป้องกันพื้นที่อันตรายจากน้ำท่วมได้ ต้องบอกไว้ด้วยว่าเทคโนโลยีในญี่ปุ่นในสมัยนี้ยังไม่สามารถสร้างเขื่อนได้ เพราะฉะนั้นทั่วทั้งญี่ปุ่น เราจะยังไม่เห็นการสร้างเขื่อนเพื่อแก้ไขปัญหาน้ำท่วมนะคะ

เหมือนการแก้ไขปัญหาจะเป็นไปได้ด้วยดี แต่ก็ไม่ได้จบเพียงเท่านั้นนะคะ เมื่อเศรษฐกิจเจริญเติบโตต่อไปอีก จำนวนประชากรก็เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ตัวเมืองก็เริ่มแผ่ขยายกว้างออกไป จนเกิดน้ำท่วมหนักจนแม่น้ำที่มีอยู่ไม่สามารถระบายน้ำออกสู่ทะเลได้อย่างทันท่วงที แถมยังมีสงครามเข้ามาอีก ญี่ปุ่นจะรับมือต่อไปอย่างไร อย่าพลาดติดตามกันนะคะ

สรุปเนื้อหาจาก : jica.go.jp