ยุทธนาวีที่ Midway และจุดเปลี่ยนอำนาจญี่ปุ่นในสงครามโลกครั้งที่ 2

ยุทธนาวีที่ Midway (The Battle of Midway) เป็นหนึ่งในเหตุการณ์สำคัญของญี่ปุ่นในสงครามโลกครั้งที่ 2 และเป็นหนึ่งในการรบระหว่างญี่ปุ่นและอเมริกาที่เปลี่ยนกระแสของสงครามในมหาสมุทรแปซิฟิก ซึ่งในบทความนี้เราจะมาทำความรู้จักเหตุการณ์ยุทธนาวีที่ Midway ในฐานะหนึ่งในจุดเปลี่ยนสำคัญของสงครามโลกครั้งที่ 2 กัน

ยุทธนาวีที่ Midway คืออะไร?

ยุทธนาวีที่ Midway คืออะไร?

ยุทธนาวีที่ Midway เป็นการรบทางทะเลระหว่างญี่ปุ่นและอเมริกาที่เกิดขึ้นในช่วงวันที่ 4-7 (บ้างระบุเป็นวันที่ 3-6) มิถุนายน 1942 ณ เกาะ Midway กลางมหาสมุทรแปซิฟิก โดยเป็นการรบที่เป็นผลต่อเนื่องจากเหตุการณ์สำคัญดังนี้

7 ธันวาคม 1941 ญี่ปุ่นบุก Pearl Harbor

18 เมษายน 1942 อเมริกาส่งเครื่องบินทิ้งระเบิดที่กรุงโตเกียวใน Doolittle Raid เพื่อตอบโต้

4 – 8 พฤษภาคม 1942 การรบที่ Coral Sea จบด้วยการเสมอกันระหว่างญี่ปุ่นและอเมริกา ทำให้แผนขยายอาณาเขตของญี่ปุ่นต้องชะงักไป

อย่างไรก็ตามการรบที่ Midway จบที่ความพ่ายแพ้ของญี่ปุ่นและต้องสูญเสียหนึ่งในกองกำลังเรือบรรทุกเครื่องบินและนักบินที่มีฝีมือที่สุดของญี่ปุ่นไป พร้อมเป็นการทำให้ญี่ปุ่นชะลอการขยายอาณาเขตในมหาสมุทรแปซิฟิกและเปลี่ยนกลยุทธจากเดิมที่เน้นขยายอำนาจมาเป็นการตั้งรับเพื่อป้องกันญี่ปุ่นในเวลาต่อมา

ทำไมต้องรบที่ Midway?

ทำไมต้องรบที่ Midway?

จุดประสงค์ของญี่ปุ่นในการรบที่ Midway เป็นไปเพื่อตัดกำลังเรือบรรทุกเครื่องบิน (Carrier Fleet) ของอเมริกาด้วยการโจมตีที่ Midway ซึ่งเป็นเกาะสำคัญทางยุทธศาสตร์เพื่อให้อเมริกาส่งกำลังของเรือออกมาจาก Pearl Harbor

นอกจากนี้ การรบที่ Midway ยังเป็นไปเพื่อขยายแนวหน้าของญี่ปุ่นออกไป โดยถ้าญี่ปุ่นยึด Midway ได้สำเร็จ ญี่ปุ่นจะได้เกาะที่เป็นฐานสำหรับเข้ายึด Pearl Harbor บนหมู่เกาะฮาวายต่อไปได้ง่าย ซึ่งการขยายแนวหน้าของการรบสำหรับญี่ปุ่นเองก็เป็นการป้องกันกรุงโตเกียวไปในตัวด้วย

ทำไมญี่ปุ่นถึงแพ้ที่ Midway?

ทำไมญี่ปุ่นถึงแพ้ที่ Midway?

ถ้าพิจารณาจากบุคคลในกองทัพญี่ปุ่นที่เข้าร่วมยุทธนาวีที่ Midway รวมถึงประสิทธิภาพของเรือและเครื่องบินแล้ว ในทางทฤษฎีอาจมองว่าเป็นไปได้ยากที่ญี่ปุ่นจะแพ้ อย่างไรก็ตาม ปัจจัยสำคัญที่ทำให้ญี่ปุ่นแพ้นั้นกลับไม่ได้อยู่ที่การรบที่เกิดขึ้น ณ Midway แต่อยู่ในสิ่งที่เกิดขึ้นเบื้องหลังในฝั่งญี่ปุ่น โดยสามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ปัจจัยหลักดังนี้

1. ความเชื่อมั่นในกองทัพญี่ปุ่น

กองคิโดบุไต (機動部隊) หรือกองเครื่องบินรบที่ 1 (第一航空艦隊) ของญี่ปุ่นที่เข้าร่วมยุทธนาวีที่ Midway นับเป็นกองที่รวมบุคคลผู้มีประสบการณ์ของญี่ปุ่น ณ ขณะนั้น โดยมีบุคคลสำคัญในเหตุการณ์นี้ 3 คนได้แก่จอมพลยามาโมโตะ อิโซโรคุ (山本 五十六) กับพลเรือเอกนางุโมะ จูอิจิ (南雲 忠一) ที่เป็นผู้นำการบุกที่ Pearl Harbor และโทโมนากะ โจอิจิ (友永丈市) ผู้เคยมีประสบการณ์รบชนะที่จีนก่อนหน้านี้

นอกจากนี้ กองคิโดบุไตยังมีเรือกองทัพสำคัญ 4 ลำคือเรือธงอาคางิ (赤城) คางะ (加賀) โซริว (蒼龍) และ ฮิริว (飛龍) รวมถึงเครื่องบินซีโร่ที่เป็นหนึ่งในเครื่องบินที่มีประสิทธิภาพที่สุดในโลก ณ ตอนนั้น ทำให้คิโดบุไตนับเป็นกองที่แข็งแกร่งที่สุดของญี่ปุ่นก่อนจะถูกทำลายที่ Midway

นอกจากนี้ หากไม่นับผลการรบที่ Coral Sea ก็อาจมองได้ว่าที่ผ่านมาญี่ปุ่นประสบความสำเร็จในการขยายอำนาจในเอเชีย รวมถึงยังประสบความสำเร็จในการบุก Pearl Harbor ที่สร้างความเสียหายให้กับอเมริกาด้วย ดังนั้น จึงอาจมองได้ว่าผลของการรบที่ Midway เป็นผลที่คาดไม่ถึงสำหรับญี่ปุ่น

2. ความผิดพลาดในข้อมูล

ความผิดพลาดในข้อมูลของฝั่งกองทัพญี่ปุ่นเป็นอีกปัจจัยสำคัญที่ทำให้ญี่ปุ่นเสียเปรียบในการรบที่ Midway จนพ่ายแพ้ในที่สุด โดยความผิดพลาดในข้อมูลของญี่ปุ่นที่สำคัญนั้นมีตั้งแต่ก่อนเริ่มการรบ นั่นคือการที่ข้อมูลแผนยึด Midway ของญี่ปุ่นรั่วไหล ซึ่งหลังเหตุการณ์ที่ Pearl Harbor อเมริกาสามารถถอดรหัสข้อมูล JN-25 ของญี่ปุ่นได้ ทำให้ได้ข้อมูลว่าญี่ปุ่นมีเป้าหมายต่อไปคือ “AF” และเพื่อยืนยันว่า “AF” คือ Midway อเมริกาได้ให้เจ้าหน้าที่บนเกาะ Midway ส่งข้อมูลว่า “ระบบกรองน้ำที่ Midway ชำรุด” ผ่านทางวิทยุโดยไม่เข้ารหัส และไม่นานทีมถอดรหัสของอเมริกาก็ถอดรหัสข้อความของญี่ปุ่นได้ว่า “AF กำลังขาดแคลนน้ำ” ทำให้อเมริกายืนยันเป้าหมายของญี่ปุ่นและเตรียมการรับมือได้

นอกจากนี้ ก่อนการรบญี่ปุ่นยังขาดข้อมูลสำคัญคือเรือ Yorktown ของอเมริกาไม่ได้จมลงในการรบที่ Coral Sea ซึ่งเรือ Yorktown นี้ได้รับการซ่อมอย่างรวดเร็วและมีบทบาทสำคัญในการรบที่ Midway

อีกหนึ่งความผิดพลาดในข้อมูลที่สำคัญคือการรายงานจากเครื่องบินลาดตระเวนญี่ปุ่นที่ถูกส่งออกไปในช่วงเริ่มการปะทะเพื่อค้นหาว่ามีกำลังเสริมจากอเมริกาอยู่ในบริเวณหรือไม่ โดยเครื่องบิน Tone 4 ของญี่ปุ่นได้รายงานตำแหน่งเรือของอเมริกา (คาดว่าเป็นเรือ Yorktown) ผิดพลาด ทำให้พลเรือเอกนางุโมะ จูอิจิผู้คุมเรือธงอาคางิอยู่ที่แนวหน้าไม่รู้ว่ากองเรือของตนอยู่ในระยะโจมตีของอเมริกามาตลอด จนนำไปสู่การตัดสินใจที่ผิดพลาดในช่วงเวลาสำคัญของ Midway ที่เรียกว่า Nagumo’s Dilemma และทำให้ญี่ปุ่นเสียเปรียบในการรบช่วงต่อมาจนพ่ายแพ้ในที่สุด

จะเป็นยังไงนะ? ถ้าญี่ปุ่นชนะที่ Midway

จะเป็นยังไงนะ? ถ้าญี่ปุ่นชนะที่ Midway

เนื่องจากยุทธนาวีที่ Midway เป็นหนึ่งในจุดเปลี่ยนสำคัญของสงครามโลกครั้งที่ 2 ทำให้มีทฤษฎีมากมายที่สำรวจความเป็นไปได้ที่อาจจะเกิดขึ้นหากญี่ปุ่นชนะที่ Midway อย่างไรก็ตาม ข้อสรุปที่มีร่วมกันคือ แม้ญี่ปุ่นจะยึดเกาะ Midway ได้สำเร็จและสร้างความเสียหายให้กับอเมริกา แต่ชัยชนะในครั้งนี้อาจยังไม่เพียงพอที่จะโน้มน้าวให้อเมริกาเจรจากับญี่ปุ่น ซึ่งเป็นหนึ่งในจุดประสงค์ของญี่ปุ่นในการยึด Midway เช่นกัน

นอกจากนี้ แม้ญี่ปุ่นจะขยายแนวหน้าออกไปได้สำเร็จ แต่ด้วยศักยภาพด้านอุตสาหกรรมของอเมริกาที่มีกำลังการผลิตมากกว่าญี่ปุ่นแล้ว ความได้เปรียบนี้อาจจะอยู่ได้ไม่นาน และเมื่อพิจารณาถึงการพัฒนาระเบิดปรมาณูของอเมริการ่วมด้วย การใช้ระเบิดปรมาณูเพื่อให้ญี่ปุ่นยุติสงครามคงเป็นเหตุการณ์ที่ยังเกิดขึ้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

แม้ยุทธนาวีที่ Midway จะได้รับความสนใจในฐานะเหตุการณ์ที่มีกองคิโดบุไตที่แข็งแกร่งที่สุดของญี่ปุ่นเข้าร่วม แต่สำหรับพวกเราในปัจจุบันแล้ว ยุทธนาวีที่ Midway เป็นอีกหนึ่งจุดเปลี่ยนสำคัญในประวัติศาสตร์ที่ทำให้เราได้ลองคิดถึงความเป็นไปได้ต่างๆ ที่อาจจะเกิดขึ้นหากผลจากเหตุการณ์นี้เปลี่ยนไป และเป็นอีกจุดสำคัญที่ทำให้เราได้เห็นลำดับความเปลี่ยนแปลงในกระแสประเทศมหาอำนาจของโลกในขณะนั้นที่นำมาสู่โลกที่เรารู้จักในวันนี้

สรุปเนื้อหาจาก: 日本史辞典, The Diplomat