ความหมายและความเป็นมาของ “โอเซจิเรียวริ” ที่คนญี่ปุ่นยังอยากรู้!

ครอบครัวคนญี่ปุ่นมักจะมีธรรมเนียมรับประทานอาหารที่เป็นมงคลรับปีใหม่ เรียกว่า โอเซจิเรียวริ (おせち料理) ซึ่งเป็นอาหารหลากหลายชนิดที่ผ่านการปรุงให้เก็บไว้ได้นาน มารู้ความเป็นมาของโอเซจิเรียวริ วิธีการเสิร์ฟ และความหมายของอาหารที่แม้แต่คนญี่ปุ่นก็ยังอยากรู้กันนะคะ

ความเป็นมาของโอเซจิเรียวริ

ในสมัยก่อนคนญี่ปุ่นบูชาเทพเจ้าปีใหม่ด้วยกล่องอาหารโอเซจิเรียวริเพื่อขอบคุณที่บันดาลให้เก็บเกี่ยวผลผลิตทางการเกษตรดีในทุกฤดูกาล หลังจากบูชาแล้วก็นำมารับประทานเพื่อความเป็นมงคลแห่งชีวิต เมื่อเวลาผ่านไปโอเซจิเรียวริก็กลายเป็นอาหารเพื่อรับประทานตอนวันขึ้นปีใหม่ คนญี่ปุ่นจะรับประทานโอเซจิเป็นเวลา 3 วัน เพื่อให้แม่บ้านญี่ปุ่นได้พักผ่อนจากงานครัวที่ทำมาทั้งปี รวมถึงเพื่อหลีกเลี่ยงเสียงดังรบกวนจากการทำกับข้าวในขณะที่กำลังต้อนรับเทพเจ้าแห่งปีใหม่ และเลี่ยงการใช้ฟืนไฟในช่วงปีใหม่ ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ทำให้เกิดไฟไหม้ได้ง่าย ดังนั้นอาหารต่างๆ ในชุดโอเซจิเรียวริจึงมักมีวิธีการปรุงเพื่อให้เก็บไว้ได้นานโดยการนำมาต้มเคี่ยว ย่าง ดองน้ำส้มสายชูหมัก และอาหารแห้ง เป็นต้น

ทำไมโอเซจิเรียวริจึงมักจัดใส่กล่องไม้เคลือบเงา

โอเซจิเรียวริ เป็นเมนูที่มีอาหารจานเล็กหลากหลายชนิด ซึ่งจะถูกเสิร์ฟในกล่องไม้เคลือบเงาที่มีหลายชั้น เรียกว่า จูบาโกะ (重箱) กล่องที่ซ้อนทับกันหมายถึงการซ้อนทับความโชคดีและความยินดี โดยจูบาโกะมีทั้งแบบห้าชั้นซ้อนกันและสามชั้นซ้อนกัน หากกล่องจูบาโกะเป็นแบบห้าชั้นซ้อนกัน ชั้นบนสุดจะถูกปล่อยว่างไว้เพื่อหวังให้ความมั่งคั่งเพิ่มขึ้นในอนาคต แต่ปัจจุบันคนญี่ปุ่นนิยมเสิร์ฟโอเซจิเรียวริในกล่องแบบสามชั้นซ้องทับกันมากกว่า

ความหมายของอาหารแต่ละชนิดในโอเซจิเรียวริ

อาหารแต่ละชนิดในโอเซจิเรียวริ จะแตกต่างกันขึ้นอยู่กับพื้นที่และครอบครัว โดยแต่ละเมนูมีความหมายที่สื่อถึงความหวังให้ครอบครัวมีสุขภาพที่แข็งแรงและมีความสุขในปีใหม่ที่จะเข้ามา แม้จะมีอาหารหลากหลายชนิด แต่อาหาร 3 ชนิดที่ควรมีในโอเซจิ เรียวริ ของทุกปีคือ

ถั่วดำหรือคุโระมาเมะ (黒豆) มีความหมายถึงความหวังเพื่อการมีสุขภาพที่ดีในตลอดปีของการทำงานและการขจัดสิ่งชั่วร้ายออกไปจากชีวิต

ไข่ปลาแฮร์ริ่งหรือคะซึโนะโกะ ( 数の子) มีความหมายถึงความปรารถนาในการมีลูกหลานเต็มบ้านเต็มเมือง

ลูกปลาซาร์ดีนหรือทัตสึคุริ (田作り)  มีความหมายถึงความปรารถนาเพื่อการเก็บเกี่ยวผลผลิตทางการเกษตรที่ดี

ความหมายของอาหารอื่นที่จัดเตรียมไว้ในโอเซจิเรียวริ

ลูกชิ้นปลาคามาโบกะสีแดงและขาวหรือโคฮาคุคามาโบโกะ (紅白かまぼこ) ซึ่งหมายถึงสีสันของเทศกาลแห่งการเฉลิมฉลองและความสงบสุข

ไข่ม้วนดะเทมากิ (伊達巻) เป็นไข่ม้วนที่มีส่วนผสมของปลาหรือกุ้งบดและนำมาย่างในกระทะจนสุกแล้วจึงนำมาม้วน หมายถึงความมั่งคั่ง

เกาลัดหวานหรือคุริคินตง (栗きんとん)  หมายถึงการมีลาภ มีเงินมีทองและความมั่งคั่ง

คอมบุมากิ (昆布巻き) ซึ่งพ้องเสียงกับโยโรโคบุ ซึ่งแปลว่ายินดี เมื่อนำมารับประทานในวันปีใหม่จะหมายถึงความยินดีปรีดาและความสุข

ปลาไท (鯛) หรือปลากะพงญี่ปุ่นที่พ้องเสียงกับคำว่า เมเดไท ซึ่งหมายถึงความสุขและความโชคดี

กุ้งหรือเอบิ (海老) เป็นสัญลักษณ์ของการมีอายุยืนยาวจนหลังค่อมตัวงอเหมือนกุ้ง

เผือกหรือสะโตะอิโมะ (里芋) ซึ่งเป็นรากพืชที่มีเผือกหัวเล็กๆ ติดอยู่โดยรอบหัวใหญ่ หมายถึงความหวังให้ลูกหลานมีความมั่งคั่ง

รากบัวหรือเร็งกอง (蓮根) ซึ่งมีลักษณะเป็นรู หมายถึงการมีอนาคตที่ชัดเจน

รากโกโบ (ごぼう) ซึ่งเป็นรากพืชที่มีรากหยั่งลึกแน่นอยู่ในดิน หมายถึงความหวังของการมีร่างกายที่แข็งแรง

ในอดีตคนญี่ปุ่นนิยมเตรียมโอเซจิเรียวริไว้รับประทานกันเองกับสมาชิกในบ้าน ทำให้แม่บ้านญี่ปุ่นมักจะยุ่งมากในวันส่งท้ายปีเก่า แต่ปัจจุบันนี้เราสามารถสั่งซื้อและหาซื้อโอเซจิเรียวริได้ง่ายจากร้านอาหารและซุปเปอร์มาร์เก็ต อีกทั้งยังมีอาหารดัดแปลงหลากหลายอย่างเพื่อให้เมนูในโอเซจิเรียวริเป็นที่ชื่นชอบของสมาชิกในครอบครัวทุกเพศวัย ไว้มาญี่ปุ่นในช่วงปีใหม่ก็ลองหามารับประทานกันดูนะคะ จะชอบรสชาติกันหรือไม่ต้องมาลองเองสักครั้ง

สรุปเนื้อหาจาก ozmall, j-higa