รู้จัก “ปัญหาการลักพาตัวคนญี่ปุ่นโดยเกาหลีเหนือ” และเส้นทางการต่อสู้เพื่อสิทธิมนุษยชน

วันที่ 21 พฤษภาคม ปี 1978 อโนชา ปันจ้อย หญิงชาวไทยได้หายตัวไปจากมาเก๊า และไม่มีใครทราบข่าวคราวของเธออีกเลยจนกระทั่งปี 2005 เมื่อครอบครัวพบว่าเธอปรากฏอยู่ในรูปซึ่งถูกถ่ายที่เกาหลีเหนือ

อโนชา ปันจ้อยเป็นหนึ่งในบุคคลที่ถูกสายลับเกาหลีเหนือลักพาตัวไปในช่วงปี 1977 -1983 ที่เป็นช่วงเกิดเหตุการณ์คนญี่ปุ่นหายตัวไป ซึ่งการสอบสวนพบในภายหลังว่าการหายตัวไปนี้เป็นการลักพาตัวโดยสายลับเกาหลีเหนือเช่นกัน และการเคลื่อนไหวเพื่อพาบุคคลเหล่านี้กลับบ้านยังคงต่อเนื่องมาจนถึงทุกวันนี้ ในบทความนี้เราจะมาย้อนทำความรู้จักปัญหาการลักพาตัวคนญี่ปุ่นโดยเกาหลีเหนือ และเรื่องราวของอโนชา ปันจ้อยกันค่ะ

ปัญหาการลักพาตัวคนญี่ปุ่นโดยเกาหลีเหนือคือ?

ปัญหาการลักพาตัวคนญี่ปุ่นโดยเกาหลีเหนือ (北朝鮮による日本人拉致問題) เริ่มจากเหตุการณ์ที่คนญี่ปุ่นหายตัวไปโดยไม่มีสาเหตุในช่วงปี 1977 – 1983 โดยคนญี่ปุ่นที่ถูกลักพาตัวไปต่างเป็นบุคคลทั่วไปที่มีช่วงอายุ 20 ปี ซึ่งคนญี่ปุ่นที่อายุน้อยที่สุดที่ถูกลักพาตัวไปคือโยโคตะ เมกุมิ (横田 めぐみ) ที่ตอนนั้นมีอายุเพียง 13 ปี

จากการสืบสวนของภาครัฐญี่ปุ่น ประกอบกับคำให้การของผู้ลี้ภัยจากเกาหลีเหนือนั้น ได้ผลว่าการหายตัวไปของคนญี่ปุ่นเป็นผลจากการลักพาตัวโดยสายลับของเกาหลีเหนือ ปัจจุบันทางรัฐบาลญี่ปุ่นเปิดเผยว่าคนญี่ปุ่นที่ถูกลักพาตัวไปมี 17 คน ในขณะที่ทางเกาหลีเหนือยอมรับอย่างเป็นทางการว่าคนญี่ปุ่นที่ถูกลักพาตัวมี 13 คน อย่างไรก็ตาม ข้อมูลจาก “สมาคมเพื่อการให้ความช่วยเหลือชาวญี่ปุ่นที่ถูกลักพาตัวโดยเกาหลีเหนือ” ประมาณการว่าผู้ที่ถูกลักพาตัวไปนั้นอาจมีจำนวนหลักร้อยคน

Timeline เหตุการณ์สำคัญ

1991

รัฐบาลญี่ปุ่นเริ่มความพยายามในการเจรจาปัญหาการลักพาตัวกับผู้นำเกาหลีเหนือ

2002

โคอิสุมิ จุนอิจิโร อดีตนายกฯ ญี่ปุ่นเข้าพบคิม จองอิล อดีตผู้นำเกาหลีเหนือในงาน Japan-North Korean Summit ครั้งที่ 1 โดยคิม จองอิลยอมรับการลักพาตัวคนญี่ปุ่น 13 คนและออกแถลงการณ์ขอโทษ

ทางการเกาหลีเหนือได้ออกใบมรณะบัตรของผู้ถูกลักพาตัวทั้งหมด 8 คน และยินยอมให้ผู้ถูกลักพาตัวซึ่งยังมีชีวิตอยู่ทั้งหมด 5 คนเดินทางกลับประเทศญี่ปุ่น โดยมีเงื่อนไขว่าทั้ง 5 คนนี้ต้องกลับไปยังเกาหลีเหนือในภายหลัง

2004

บุตรครอบครัวชิมูระ (3 คน) และบุตรครอบครัวฮาสุอิเคะ (2 คน) ที่เกิด ณ เกาหลีเหนือได้ถูกปล่อยให้กลับไปอยู่กับครอบครัวในญี่ปุ่น โดยทั้ง 5 คนมีความประสงค์จะอยู่ในญี่ปุ่นและถือสัญชาติญี่ปุ่น

เกาหลีเหนือยอมรับว่าใบมรณะบัตรที่ออกให้กับผู้ถูกลักพาตัวทั้ง 8 คนเมื่อปี 2002 นั้นไม่เป็นความจริง รัฐบาลญี่ปุ่นและองค์กรอิสระที่เกี่ยวข้องจึงสงสัยว่าทั้ง 8 คนที่เกาหลีเหนือได้อ้างว่าเสียชีวิตแล้วนั้นอาจจะยังมีชีวิตอยู่

เกาหลีเหนือส่งคืนอัฐิของผู้ถูกลักพาตัว 2 คนได้แก่โยโคตะ เมกุมิ และ มัตสึกิ คาโอรุ ให้แก่ครอบครัวที่ญี่ปุ่น โดยให้การว่าทั้งสองเสียชีวิตหลังจากถูกลักพาตัวมายังเกาหลีเหนือ แต่การทดสอบ DNA ระบุว่าอัฐิของทั้งสองต่างเป็นเถ้ากระดูกของคนหลายคนที่ปะปนกันอยู่ จึงมีความเป็นไปได้ว่าทั้งสองอาจจะยังมีชีวิต

2006

ตำรวจจังหวัดโอซาก้าบุกเข้าตรวจค้นสถานที่ 6 แห่งที่เกี่ยวข้องกับคนเกาหลีเหนือซึ่งอาศัยอยู่ในญี่ปุ่น และทั้ง 6 สถานที่นี้อาจมีความเกี่ยวข้องกับการลักพาตัวคนญี่ปุ่น

2011

คิม จองอิลเสียชีวิต อดีตผู้ถูกลักพาตัวแสดงความจำนงยังรัฐบาลญี่ปุ่นให้เฝ้าระวังกระแสการเมืองในเกาหลีเหนือ และดำเนินการอย่างระมัดระวังที่สุดเพื่อช่วยเหลือผู้ถูกลักพาตัวที่เหลืออยู่กลับมาได้อย่างปลอดภัย

2013

ครอบครัวผู้ถูกลักพาตัวขึ้นให้การต่อ UN ในการสอบสวนปัญหาการลักพาตัว

2014

เกาหลีเหนือยินยอมจะให้ความร่วมมือในการสอบสวนปัญหาการลักพาตัว แต่ไม่มีความคืบหน้า

2019

ภาครัฐญี่ปุ่นสามารถสรุปรายชื่อคนญี่ปุ่นที่อาจถูกเกาหลีเหนือลักพาตัวได้ โดยตัวเลขล่าสุดในปี 2019 คือ 880 คน

ทำไมเกาหลีเหนือจึงลักพาตัวบุคคลเหล่านี้?

จากการสืบสวนของสมาคมเพื่อการให้ความช่วยเหลือชาวญี่ปุ่นที่ถูกลักพาตัวโดยเกาหลีเหนือ องค์กรอิสระ และคำให้การของผู้ลี้ภัยชาวเกาหลีเหนือพบว่าผู้ที่ถูกลักพาตัวไปนั้น ส่วนมากจะถูกลักพาตัวไปเพื่อ 3 จุดประสงค์หลัก ได้แก่เพื่อสอนภาษาและวัฒนธรรมญี่ปุ่นให้กับสายลับเกาหลีเหนือ เพื่อให้สายลับเกาหลีเหนือสามารถสวมรอยบุคคลที่ถูกลักพาตัวไปได้ และสำหรับผู้หญิงที่ถูกลักพาตัวไปนั้น จะถูกให้แต่งงานกับคนเกาหลีเหนือเพื่อให้บุตรมีอัตลักษณ์ใบหน้าที่ไม่เหมือนคนเกาหลีเหนือ และสามารถทำงานเป็นสายลับได้ต่อไป

นอกจากนี้ ยังมีข้อสันนิษฐานว่าบางคนถูกลักพาตัวไปเนื่องจากเป็นพยานเห็นเหตุการณ์ลักพาตัว จึงถูกสายลับเกาหลีเหนือพาตัวไปด้วย

อโนชา ปันจ้อย

อโนชา ปันจ้อยเป็นหญิงคนไทยจากจังหวัดเชียงใหม่ที่เดินทางเพื่อไปทำงานที่มาเก๊าและหายตัวไปเมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม ปี 1978 นับแต่นั้นก็ไม่มีใครรู้เรื่องของอโนชา ปันจ้อย จนกระทั่งปี 2005 เมื่อชาร์ลส์ โรเบิร์ต เจนกินส์ ทหารชาวอเมริกันผู้ถูกปล่อยตัวจากเกาหลีเหนือพร้อมภรรยาชาวญี่ปุ่นที่ถูกลักพาตัวไปเกาหลีเหนือได้ออกรายการโทรทัศน์พร้อมถือรูปถ่ายที่มีอโนชา ปันจ้อยปรากฏอยู่

หลังทราบว่าอโนชา ปันจ้อยถูกลักพาตัวไปเกาหลีเหนือ ทางครอบครัวของอโนชา ปันจ้อยในประเทศไทยได้พยายามหาทางช่วยเหลืออโนชา ปันจ้อยผ่านการเดินทางเข้าพบสมาคมฯ ณ ประเทศญี่ปุ่น การสร้างความตระหนักในเรื่องราวของอโนชา ปันจ้อยของจังหวัดเชียงใหม่ และการสอบถามเกาหลีเหนือจากรัฐบาลไทย อย่างไรก็ตาม เกาหลีเหนือยังคงปฏิเสธการลักพาตัวคนชาติอื่นนอกจากญี่ปุ่น และปฏิเสธว่าอโนชา ปันจ้อยไม่ได้อยู่ที่เกาหลีเหนือ จนปัจจุบันอโนชา ปันจ้อยได้หายตัวไปเป็นเวลากว่า 40 ปีแล้ว

ปัจจุบันความพยายามช่วยเหลือผู้ถูกลักพาตัวทั้งคนญี่ปุ่นและคนชาติอื่นๆ ยังคงดำเนินต่อไป ด้วยความร่วมมือของรัฐบาลญี่ปุ่น สมาคมเพื่อการให้ความช่วยเหลือชาวญี่ปุ่นที่ถูกลักพาตัวโดยเกาหลีเหนือ องค์กรอิสระ และคณะมนตรีสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ ด้วยความหวังว่าสักวันผู้ที่ถูกลักพาตัวจะถูกคืนสู่ครอบครัวได้อย่างปลอดภัย

สรุปเนื้อหาจาก: Headquarters for the Abduction Issue, Government of Japan