เด็กมัธยมญี่ปุ่นเรียนอะไรกัน? “ราโชมอน” วรรณกรรมเรื่องแรกของ อะคุตะงาวะ ริวโนะซุเกะ

ถ้าพูดถึงโรงเรียนมัธยมญี่ปุ่น เพื่อน ๆ นึกถึงอะไรบ้างคะ ชุดนักเรียนแสนน่ารัก เด็กนักเรียนขี่จักรยานมาโรงเรียน การสอดจดหมายรักไว้ในล็อกเกอร์ไม่ก็ช่องเก็บรองเท้าของคนที่หมายปอง และยังมีอีกหลาย ๆ อย่างที่พอจะนึกออกจากมังงะ อนิเมะ หรือละครทางโทรทัศน์ วันนี้เราจะพาเพื่อน ๆ มารู้จักกับโรงเรียนมัธยมญี่ปุ่นผ่านมุมมองใหม่ ๆ ซึ่งก็คือวิชาที่เด็กมัธยมญี่ปุ่นเรียนกัน เริ่มต้นด้วยวิชาภาษาญี่ปุ่นร่วมสมัย หรือ เก็นไดบุน (現代文) ซึ่งวรรณกรรมที่หยิบยกมานำเสนอในวันนี้คือเรื่อง “ราโชมอน” (羅生門) ของ อะคุตะงาวะ ริวโนะซุเกะ (芥川龍之介) ไปติดตามอ่านเรื่องราวกันได้เลยค่ะ

เนื้อเรื่องโดยสรุป

เรื่องราวเกิดขึ้น ณ เมืองเกียวโต ในสมัยเฮอัน ชายฐานะต่ำต้อยคนหนึ่งกำลังยืนหลบฝนอย่างโดดเดี่ยวอยู่ใต้ประตูเมืองซึ่งมีชื่อว่า “ราโชมอน” ชายคนนี้เพิ่งถูกเจ้านายขับไล่ออกจากงาน คิดวกวนอยู่ในหัวว่าจะทำอย่างไรต่อไปดี “คงไม่มีทางอื่น นอกจากจะไปเป็นโจรเสียแล้ว” แม้ความคิดนี้จะผุดขึ้นมา แต่เขาก็ยังคงสับสน ความคิดตีกันไปมา ยังไม่มีความกล้าที่จะทำความคิดนั้นให้กลายเป็นความจริง

ฝนหยุดตกแล้ว แต่ชายผู้มีฐานะต่ำต้อยยังคงยืนอยู่ใต้ประตูเมืองที่เดิม แม้ความคิดที่จะทำอย่างไรต่อไปยังไม่ตกผลึก แต่อีกใจก็คิดว่าควรจะหาที่นอนสำหรับคืนนี้ก่อน ว่าแล้วก็เห็นแสงไฟส่องออกมาจากชั้นสองของประตูเมือง เขาประหลาดใจเล็กน้อย เพราะบนชั้นสองของประตูเมืองนั่นไม่น่าจะมีคนอยู่ นอกจากซากศพของคนที่ตายจากอุบัติภัยมากมายที่เกิดขึ้นในเกียวโตในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา ทั้งแผ่นดินไหว พายุหมุน ไฟไหม้ และความอดอยาก แต่ถึงกระนั้น เขาก็ยังคงต้องการที่นอนอยู่ดี จึงปีนขึ้นไปที่ชั้นสอง ที่นั่น เขาพบกันยายแก่ผมขาวรูปร่างผอมโซใส่กิโมโนสีส้มปูนกำลังดึงผมของซากศพออกมา

“กำลังทำอะไรอยู่หน่ะ” ชายผู้ต่ำต้อยส่งเสียง “ก็ดึงผมจากซากศพมาทำวิกนะสิ” ยายแก่ตอบ คำตอบนั้นทำให้ชายผู้ต่ำต้อยรู้สึกสิ้นหวัง คับแค้นใจ และดูแคลนในเวลาเดียวกัน ยายแก่เห็นกระนั้นจึงพูดต่อว่า “การที่ฉันเอาผมของซากศพมาทำวิกเนี่ย มันไม่ใช่เรื่องเลวร้ายอะไรเลย อย่างศพผู้หญิงคนนี้ ตอนมีชีวิตอยู่ มันก็เคยเอางูมาตัดแบ่งเป็นชิ้น ๆ แล้วเที่ยวหลอกขายชาวบ้านว่าเป็นปลาตากแห้ง ถ้าหล่อนไม่ทำอย่างนั้นก็คงจะอดตาย แล้วการที่ฉันเอาผมเธอมาเพื่อไม่ให้ตัวเองอดตาย มันผิดด้วยหรือไง”

“ต้องเป็นอย่างนั้นสินะ” ชายผู้ต่ำต้อยพูดออกมาด้วยเสียงแผ่วเบา “งั้นการที่ฉันเอากิโมโนของยายไปก็คงไม่ใช่เรื่องเลวร้ายสินะ ถ้าไม่ทำอย่างงั้น ฉันก็อดตายเหมือนกัน” ว่าแล้วก็แย่งกิโมโนของยายแก่มา จนยายแก่ล้มลงไป พอขยับตัวได้อีกที ยายแก่ก็ลุกขึ้นมากวาดสายตาหาชายผู้ต่ำต้อยใต้ประตูเมือง แต่ทว่า ด้านนอกมีเพียงค่ำคืนมืดสนิท ไม่มีผู้ใดล่วงรู้ถึงหนทางต่อไปของชายผู้ต่ำต้อยอีกเลย

ข้อชวนคิด

เพื่อน ๆ คงจะสงสัยแล้วสิว่า “แล้วเด็กมัธยมญี่ปุ่นเขาเรียนรู้อะไรจากเรื่องสั้น ๆ เรื่องนี้กันล่ะ” “แล้วหน้าตาข้อสอบมันจะเป็นยังไง” ในห้องเรียน ก่อนอื่นเลย อาจารย์จะอธิบายพื้นหลังของวรรณกรรมก่อน ตัวอย่างเช่น วรรณกรรมเขียนในสมัยไหน ณ ตอนนั้นมีอะไรเกิดขึ้นบ้าง อะไรเป็นปัจจัยที่ส่งผลต่องานเขียน จากนั้นก็จะเข้าพาร์ตที่ผู้เขียนคิดว่ายากที่สุด นั่นก็คือ การวิเคราะห์บทพูดหรือการกระทำของตัวละครในเรื่อง ซึ่งส่วนนี้มักจะออกข้อสอบ ตัวอย่างเช่น หลังจากที่ชายผู้ต่ำต้อยฟังคำอธิบายของยายแก่แล้ว เขาพูดว่า “ต้องเป็นอย่างนั้นสินะ” คำพูดนี้แสดงถึงอะไร เกิดความเปลี่ยนแปลงอะไรขึ้นกับชายผู้ต่ำต้อยบ้าง การเรียนในส่วนนี้อาจารย์จะให้นักเรียนแสดงความคิดเห็นและถกกันสนุกสนานเชียวล่ะค่ะ เพื่อน ๆ คนไหนอยากจะลองเป็นนักเรียนญี่ปุ่นดูบ้าง อ่านจบแล้วลองคิดเล่น ๆ ดูก็ได้ว่าอนาคตของชายผู้ต่ำต้อยที่หายไปในความมืดนั้นจะเป็นอย่างไร

สรุปเนื้อหาจาก : aozora
ผู้เขียน : monaka