รู้จัก “โรคุโย (六曜)” วิชา “กาลโยค” ฉบับญี่ปุ่น

ธงชัย อธิบดี อุบาทว์ โลกาวินาศ ท่านผู้อ่านคงเคยได้ยินกันนะครับ (ส่วนใครจะเชื่อเรื่องหมอดูฤกษ์ยามหรือไม่ก็อีกเรื่อง) กาลโยค คือการกำหนดว่ากาล (โดยหลักใหญ่คือ วัน แล้วอาจซอยไปอีกเป็นยาม (เวลา เช่นกี่โมงถึงกี่โมง)) ใดดี กาลใดร้าย เพื่อประกอบการพิจารณาหาฤกษ์กระทำการมงคล เช่น เปิดห้างร้าน หว่านข้าวลงในนา สถาปนายศศักดิ์ ฯลฯ เป็นต้น ซึ่งเรื่องแบบนี้ ญี่ปุ่นก็มีเหมือนกันครับ เรื่องการหากำหนดว่าวันใดยามใดจึงจะดี เหมาะแก่กระทำการต่างๆ เช่น แต่งงาน งานฉลอง เป็นต้น หรือวันใดไม่ดี ไม่เหมาะ แต่ของไทยเรามีสี่ ของญี่ปุ่นมีตั้งหกแน่ะครับ เรามาดูกันเลยนะครับว่ามีอะไรบ้าง

เซ็นโช 先勝 (บ้างก็เรียก ซาคิคาจิ เซ็นคาจิ)

วันเซ็นโช 先勝 ถือเป็นวันที่ดีในการ “เดินก่อนได้เปรียบ” วันเซ็นโชนั้น ช่วงเช้าถือเป็นยามดี แต่ช่วงบ่ายถือเป็นยามร้าย ความหมายเทียบเคียงได้กับ “วันธงชัย” ของไทย วันธงชัย คือ วันที่สำเร็จในผลดี หรือความดีทั้งหลาย มีชัยชนะ การพยุหยาตราใหญ่ เดินทางเคลื่อนย้าย เช่น ย้ายบ้านใหม่ ย้ายที่ทำงานใหม่

โทโมบิกิ 友引 (บ้างก็เรียก ยูอิน)

วันโทโมบิกิ 友引 ถือเป็นวัน “ดึงมิตรเข้ามา” เหมาะแก่การแต่งงาน (ห้ามงานศพ) ช่วงเช้าถือเป็นยามดี ช่วงบ่ายถือเป็นยามร้าย แต่ช่วงเย็นถือเป็นยามดี เทียบเคียงได้บางส่วนกับ “วันอธิบดี” ของไทย วันอธิบดี คือ วันที่เป็นใหญ่ การเข้าไปตั้งมั่น ดำเนินไปในทางเจริญ ทำพิธีมงคลอยู่กับที่ เช่น แต่งงาน ฉลองสถานที่ วางศิลาฤกษ์ ยกเสาเอก ยกศาลพระภูมิ เป็นต้น

เซ็มปุ 先負 (บ้างก็เรียก เซ็นฟุ เซ็นมาเคะ ซาคิมาเคะ)

วันเซ็นปุ จะตรงข้ามกับวันเซ็นโช คือ ช่วงเช้าถือเป็นยามร้าย ช่วงบ่ายถือเป็นยามดีเล็กน้อย (ไม่ใช่ดีปกติ) จะเรียกว่า “ดีอย่างปกติธรรมดา” ก็ได้ คือเพียงประคองตัวไว้อย่าให้เกิดอะไรขึ้นแค่นั้น อันนี้ไม่รู้จะเทียบอย่างไรกับวันกาลโยคของไทย

บุตสึเม็ตสึ 仏滅 (“ปรินิพพาน”)

วันบุตสึเม็ตสึ หมายถึง “วันที่สิ่งหนึ่งๆ จบสิ้น (สูญสิ้น)” ดูเป็นวันร้าย แต่เหมาะแก่กับการทำกิจเกี่ยวกับพระพุทธศาสนา หรือจะตัดสายสัมพันธ์ที่ไม่ดีกับใคร (จะได้เริ่มต้นชีวิตใหม่) จะต้องเลี่ยงไม่ทำการเฉลิมฉลองใดๆ ในวันนี้ จะว่าเทียบเคียงได้กับ “วันอุบาทว์” ของไทย ก็ไม่เชิง วันอุบาทว์ หมายถึง วันที่ตกอยู่บ่วงกรรม มีอุปสรรค อุบัติเหตุ สิ่งที่ไม่เป็นมงคลต่อตัวบุคคลที่จะทำการมงคล (ห้ามทำการมงคล) (ลองดูรูปที่หัวเรื่องนะครับ บางปีปฏิทินของคนญี่ปุ่นเขาก็เขียนกำกับไว้ว่าวันใดดี วันใดร้าย ทำนองเดียวกับคนไทยบางทีปฏิทินก็บอกวันไว้ว่าอันไหนธงชัย อธิบดี อุบาทว์ โลกาวินาศ)

ไทอัน 大安

วันไทอัน หมายถึง “วันที่ไม่ได้ห้ามทำอะไร” บางคนนึกว่าวันนี้เป็นวันดีมาก (วันมหาโชค) แต่จริงๆ มันคือ “วันที่ไม่มีภยันตรายใดเป็นพิเศษ” เท่านั้นเอง คือดีเล็กน้อยเท่านั้น แต่เพราะเป็นวันที่ทั้งวันไม่มียามไหนเป็นยามร้ายเลย จึงเหมาะแก่การประกอบกิจการใดที่ใช้เวลานานๆ เช่นพิธีแต่งงาน

ชัคโค 赤口 (บ้างก็อ่าน จัคโค ชัคคุ จัตคุ เซคิกุจิ)

แต่โบราณมาถือว่ายามชัคโค เป็นยามที่มีภูติผีปิศาจอยู่ (ยามโฉ่วอิ๋น 丑寅 คือตีสองถึงตีสี่) ทุกวันนี้จึงทายว่าเป็นวันร้าย คือเป็น “วันที่ทุกสิ่งอย่างสูญสิ้น” วันชัคโคมีแต่ช่วงเที่ยงวันเท่านั้นที่เป็นยามดี (นอกนั้นเป็นยามร้ายหมด) ถ้าเทียบกับของไทยก็ประมาณ “วันโลกาวินาศ” ซึ่งหมายถึง วันที่วุ่นวาย ยุ่งยาก ระส่ำระสาย หายนะ เข้าไปสู่อุปัทวอันตราย ไม่เป็นมงคลต่อหมู่คณะส่วนรวม

คนญี่ปุ่นเชื่อเรื่อง “โรคุโย” ไหม?

จะว่าไปก็น่าจะประมาณเหมือนคนไทยทุกวันนี้ คืออาจไม่ได้เชื่อไปทุกกระเบียดนิ้ว แต่หากมีพิธีการใหญ่ๆ ก็ต้องถือเรื่องฤกษ์งามยามดีเอาไว้ก่อน

แล้วท่านผู้อ่านล่ะครับ ยังชอบดูฤกษ์ดูยามกันไหม ถ้าไม่ใช่เรื่องใหญ่โตมากที่จะต้องกำหนดวันทำการล่วงหน้า “ฤกษ์ดีคือฤกษ์สะดวก” นั่นแหละครับ ตอนนี้ผู้เขียนนั่งอยู่ ห้าทุ่มสี่สิบ ได้ฤกษ์ไปอาบน้ำนอนแล้วครับ สวัสดีครับ

สรุปเนื้อหาจาก tokubai