Setsubun
Setsubun

รู้หรือไม่? เทศกาลปาถั่ว (เทศกาลเซ็ตสึบุน) ในฮอกไกโดนั้นแตกต่างจากที่อื่น !

เดือนมกราคมย่างเข้ากุมภาพันธ์แล้ว ทุกวันที่ 3 กุมภาพันธ์ของทุกปี จะมีเทศกาลหนึ่งที่จัดขึ้นทั่วทุกภูมิภาคของญี่ปุ่น พอจะคุ้น ๆ กันบ้างไหมคะ เทศกาลนั้นก็คือ เทศกาลปาถั่ว หรือเทศกาลเซ็ตสึบุนนั่นเองค่ะ จะมีการพูดคำว่า “Oni wa Soto, Fuku wa Uchi” ซึ่งมีความหมายว่า “สิ่งชั่วร้ายจงออกไป ความโชคดีจงเข้ามา” ขณะปาถั่ว เพื่อขับไล่ดวงวิญญาณร้ายและชักพาโชคลาภเข้ามาแทน

Setsubun
Setsubun

โดยปกติในเทศกาลนี้จะใช้ถั่วเหลืองปาใส่คนที่แต่งตัวเป็นยักษ์ แต่ว่า ทางแถบโทโฮคุ ฮอกไกโด และบางพื้นที่ในแถบคิวชูและคันโตไม่ใช้ถั่วเหลือง แต่เป็น ถั่วลิสง ค่ะ !

ถั่วลิสง
ถั่วลิสง

เรามักจะเห็นเม็ดถั่วเหลืองกันซะเป็นส่วนใหญ่ แต่อันที่จริงแล้วมีพื้นที่ที่ใช้ถั่วลิสงมากขนาดนี้เลยทีเดียวค่ะ

พื้นที่ที่ใช้ถั่วเหลืองและถั่วลิสง
พื้นที่ที่ใช้ถั่วเหลืองและถั่วลิสง

แล้วทำไมถึงใช้ถั่วลิสงแทนที่จะเป็นถั่วเหลืองล่ะ?

กล่าวกันว่าการปาถั่วในเทศกาลนี้เริ่มมาตั้งแต่สมัยมุโรมาจิ ส่วนช่วงที่เริ่มมีการปลูกถั่วลิสงในญี่ปุ่นนั้นเริ่มตั้งแต่สมัยเมจิ โดยที่ฮอกไกโดมีการเปลี่ยนมาใช้ถั่วลิสงในช่วงโชวะปี 30-40 (ปี ค.ศ. 1955-1965) ซึ่งเป็นช่วงที่การผลิตถั่วลิสงในญี่ปุ่นค่อนข้างแพร่หลาย

เหตุผลของการใช้ถั่วลิสงแทนถั่วเหลืองยังไม่มีที่มาที่แน่ชัด แต่เชื่อว่าเหตุผลที่ภูมิภาคทางเหนือใช้ถั่วลิสงมากกว่าก็ เพราะ

1.เก็บง่ายกว่า

พื้นที่ทางเหนืออย่างฮอกไกโดมีหิมะเยอะ ทำให้เก็บถั่วที่ปาด้านนอกยาก จึงเปลี่ยนเป็นถั่วลิสงแทนเพื่อความสะดวก รวมถึงเวลาปาถั่วในบ้านก็สามารถเก็บกวาดได้ง่าย เพราะถั่วลิสงมีเปลือกห่อหุ้ม ถั่วจึงไม่แตก

2.เก็บมากินต่อได้

ในเทศกาลนี้มีธรรมเนียมในการกินถั่ว โดยจะหยิบถั่วที่เหลือจากการปาแล้วนั้นมากิน โดยมีความเชื่อว่าถ้ากินถั่วจำนวนมากกว่าอายุตัวเอง 1 เม็ด จะทำให้สุขภาพแข็งแรง ปราศจากโรคภัย ซึ่งถ้าใช้ถั่วลิสงก็จะสามารถแกะเปลือกออกมารับประทานได้ง่าย แถมยังสะอาดกว่าอีกด้วย

ถั่วลิสงจะไล่ยักษ์ได้หรือไม่ก็ไม่รู้ แต่สำหรับประเทศหิมะอย่างฮอกไกโด โทโฮคุแล้ว ก็ดูเป็นเหตุเป็นผลดีใช่ไหมล่ะคะ

แต่ที่น่าสนใจอย่างหนึ่งก็คือ จังหวัดจิบะที่ผลิตถั่วลิสงมากเป็นอันดับหนึ่งของญี่ปุ่นนั้นใช้ถั่วเหลือง แต่พื้นที่ที่ผลิตถั่วเหลืองมากอย่างฮอกไกโดกลับใช้ถั่วลิสงในเทศกาลปาถั่วนี้ค่ะ กลับกันเลยใช่ไหมคะ

เอโฮมากิซูชิ
เอโฮมากิซูชิ

เสริมอีกหน่อยว่าในเทศกาลนี้จะจัดตามวัดชินโตต่าง ๆ โดยเฉพาะในเมืองเกียวโต และมีการโปรยถั่วนำโชค ฟุคุมาเมะ และขนมแป้งนำโชค ฟุคุโมจิ ให้กับผู้คนที่มาร่วมในพิธี รวมถึงนิยมกิน เอโฮมากิซูชิ เป็นซูชิโรลที่จะใส่ไส้ไข่หวาน แตงกวาญี่ปุ่น ปูอัด ปลาไหล ฯลฯ ด้วย โดยเชื่อกันว่าหากหันหน้าไปทางทิศที่โชคดีนั้นของปี และกินแบบต่อเนื่องไม่ขาดตอนจนหมดชิ้นโดยไม่พูดกับใคร คน ๆ นั้นจะได้รับความโชคดีตลอดปี

ในปี 2020 นี้ทิศแห่งความโชคดีคือทิศตะวันตกเฉียงใต้ค่อนไปทางตะวันตกค่ะ ใครได้มีโอกาสไปเที่ยวญี่ปุ่นช่วงต้นกุมภาพันธ์นี้ก็อย่าพลาดเทศกาลนี้เชียวนะคะ

อ้างอิงเนื้อหาจาก yahoo, tenki, suzuichi-s, weathernews
ผู้เขียน : cottoncandy