เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับ 歌合 (uta awase) การแข่งขันประชันบทกวีสมัยเฮอัน

สมัยนี้เปิดโทรทัศน์ช่องไหนก็มีแต่รายการประกวดร้องเพลง แข่งขันร้องเพลงกันเต็มไปหมดจนอดสงสัยไม่ได้เลยว่าตอนนี้ร้องเพลงกันทั้งประเทศแล้วหรือเปล่า แต่อย่าว่าแต่สมัยนี้เลยค่ะ จะบอกว่าที่ญี่ปุ่นก็มีการแข่งขันอะไรแบบนี้เกิดขึ้นตั้งแต่สมัยโบราณแล้ว! แต่เป็นในรูปแบบของบทกวีแทน เราไปดูรายละเอียดกันเลย!!

มีใครเคยได้ยินคำว่า 歌合 (uta awase) ไหมคะ ปกติแล้วคำว่า 歌 จะแปลว่าเพลง แต่ในที่นี้จะหมายถึงโคลงกลอนวากะและบทกวีทังกะในสมัยโบราณ 歌合 จึงเป็นการเล่นแข่งขันประชันโคลงกลอนและบทกวีว่าฝั่งใดเหนือกว่าหรือฝั่งใดด้อยกว่า แวบแรกอาจจะดูเหมือนเป็นการแข่งขันกันสนุก ๆ แต่ในความเป็นจริงแล้วมีสิ่งที่สำคัญนอกเหนือจากแค่บทกวี

歌合 มีประวัติศาสตร์อันยาวนาน ว่ากันว่าเริ่มขึ้นในสมัยเฮอัน วิธีการแข่งขันคือ จะแบ่งผู้แข่งออกเป็นสองฝั่ง ซ้ายและขวา ประชันกันแบบ 1 ต่อ 1 และตัดสินกันไปทีละตา ๆ ในช่วงแรกเป็นเพียงแค่การเล่นสนุกสำหรับบรรดาขุนนางในราชสำนัก แต่ไป ๆ มา ๆ ก็เริ่มกลายเป็นการวัดความรอบรู้ในการแต่งโคลงกลอนของผู้แข่งไปในตัว ความเหนือกว่าและความด้อยกว่าของบทกวีก็ส่งผลต่อความก้าวหน้าในอาชีพการงาน ดังนั้นมันจึงกลายเป็นเรื่องของการเมืองและไม่ใช่แค่เพียงการแข่งขันง่าย ๆ สนุก ๆ อีกต่อไป อีกทั้งการตัดสินผลก็ไม่ได้ประเมินเพียงจุดเด่นจุดด้อยของบทกวีเท่านั้น แต่ยังรวมถึงเสื้อผ้าเครื่องแต่งกายอีกด้วย

Ariwara no Narihira

歌合 ที่เก่าแก่ที่สุดที่มีการบันทึกไว้คือ 在民部郷家歌合 (zaiminbu no kyouyuki hira no ue no uta awase) จัดขึ้นโดย Ariwara no Narihira ข้าราชการในสำนักและนักแต่งกลอนวากะ จัดขึ้นประมาณปี Ninna ที่ 1 (ค.ศ. 885) 歌合 ที่มีชื่อเสียงอื่น ๆ ได้แก่การแข่งขันในสมัยคามาคุระ อย่าง 六百番歌合 (roppyaku ban uta awase) จัดขึ้นโดย Fujiwara no Yoshitsune โดยมีผู้เข้าร่วม 12 คน และ 千五百番歌合 (zengohyaku ban uta awase) จัดขึ้นโดย Gotoba Tenno โดยมีผู้เข้าร่วม 30 คน

 

View this post on Instagram

 

A post shared by 細矢 ゆかり (@suoudou)

และการแข่งขันทั้ง 2 นี้ก็เป็นพื้นฐานของหนังสือรวมบทกวี 新古今和歌集 (shinkokin wakashuu) ซึ่งจะคัดสรรและรวบรวมบทกวีไว้เป็นคอลเลกชันตั้งแต่สมัยโบราณจนถึงปัจจุบัน

ในการแข่งขัน 歌合 ยังมีคำศัพท์เฉพาะที่ใช้กันอีกด้วย ตัวอย่างเช่น 方人 (kataudo) คือผู้ที่ส่งบทกวีเข้าแข่งขัน เรียกง่าย ๆ ก็คือผู้แต่งนั่นเอง นอกจากนี้ยังมี 念人 (omoibito) ที่มีบทบาทในการดีเบต พรีเซนท์จุดเด่นและชื่นชมบทกวีของทีมตัวเอง และชี้ให้เห็นข้อบกพร่องในบทกวีของทีมตรงข้าม และที่สำคัญคือคนที่เรียกว่า 判者 (hanza) หรือผู้ตัดสิน ที่จะอ่านบทกวีและตัดสินว่าฝั่งไหนเหนือกว่าหรือด้อยกว่า การตัดสินไม่ได้มีเพียงแค่ชนะหรือแพ้เท่านั้น แต่ยังตัดสินว่าเสมอได้อีกด้วย

ในคลิปนี้เป็นการแข่งขัน 歌合 ในปี 2015 ถือว่าจำลองได้คล้ายกับสมัยโบราณ แต่คลิปอาจจะยาวสักหน่อย การแข่งขันจะเริ่มในช่วงที่ 4 เป็นต้นไปค่ะ

เป็นส่วนเล็ก ๆ ในสมัยเฮอันที่น่าสนใจพอควรเลย ใครที่ชื่นชอบประวัติศาสตร์ในสมัยเฮอัน สามารถไปเที่ยวชมที่ Costume Museum ในเกียวโตได้นะคะ เป็นพิพิธภัณฑ์ที่นำเสนอวิวัฒนาการของเครื่องแต่งกายของชาวญี่ปุ่นตั้งแต่สมัยโบราณ รวมถึงจำลองการละเล่นและไลฟ์สไตล์ของบรรดาขุนนางสมัยเฮอัน น่าสนุกมาก ๆ ^^

สรุปเนื้อหาจาก mag.japaaan