เราไม่ควรเหยียบขอบ “เสื่อทาทามิ” ตามธรรมเนียมของห้องแบบญี่ปุ่นจริงหรือ?

ตามธรรมเนียมในการใช้ห้องแบบญี่ปุ่น หรือ วะชิสึ (和室:Washitsu) มักมีการกล่าวเอาไว้ว่า “ห้ามเหยียบขอบของเสื่อทาทามิ” ซึ่งนอกจากขอบเสื่อทาทามิแล้ว ประตูบานเลื่อนแบบโชจิ (障子: Shouji) และประตูบานเลื่อนแบบฟุสุมะ (襖: Fusuma) ฯลฯ ก็ล้วนแต่มี “เส้นบอกเขต” กำหนดไว้และมีการห้ามไม่ให้เหยียบกรอบของวัสดุเหล่านี้ด้วยเช่นกัน โดยมีเหตุผลอธิบายเกี่ยวกับการห้ามเหยียบกรอบของวัสดุในห้องแบบญี่ปุ่นเอาไว้ดังนี้

เหตุผลที่ไม่ควรเหยียบขอบเสื่อทาทามิ

ชาวญี่ปุ่นเชื่อกันว่า ธรณีประตูบานเลื่อนแบบโชจิ ประตูบานเลื่อนแบบฟุสุมะ และขอบเสื่อทาทามิ คือสัญลักษณ์ประจำตัวของบ้านแต่ละหลัง โดยบางครอบครัวจะมีตราประจำตระกูลติดอยู่ที่ขอบเสื่อทาทามิ ซึ่งเชื่อกันว่า การเหยียบสิ่งเหล่านี้เท่ากับเป็นการเหยียบย่ำบรรพบุรุษและคนในครอบครัวด้วย

ในสมัยก่อน เสื่อทาทามิถือเป็นสินค้าชั้นสูง โดยขอบของเสื่อทาทามิมักใช้วัสดุจากผ้าที่มีราคาแพง ซึ่งเป็นวัสดุที่อาจทำให้เกิดรอยตำหนิได้ง่าย ชาวญี่ปุ่นจึงหลีกเลี่ยงการเหยียบขอบเสื่อทาทามิเท่าที่จะเลี่ยงได้

นอกจากนี้ ยังมีอีกหนึ่งเหตุผลที่น่าสนใจจากทฤษฎีที่ว่า ซามูไรจะไม่เหยียบขอบเสื่อทาทามิเพื่อปกป้องชีวิตตนเอง ซึ่งในสมัยก่อน นินจามักวางแผนลอบฆ่าด้วยการแอบซ่อนอยู่ใต้พื้นของบ้าน โดยจะยืนยันตำแหน่งของเป้าหมายจากการสังเกตแสงที่ลอดผ่านช่องว่างของเสื่อทาทามิ เหล่าซามูไรจึงเดินบนทาทามิโดยเลี่ยงการเหยียบขอบเสื่อเพื่อป้องกันตนเองจากเทคนิคการลอบฆ่าเช่นนี้ของนินจา

ถึงแม้ว่าการใช้ชีวิตประจำวันโดยเลี่ยงการเหยียบธรณีประตูหรือขอบเสื่อทาทามิอาจเป็นเรื่องยากก็ตาม แต่อย่างน้อยเราก็ควรระมัดระวังเกี่ยวกับเรื่องนี้เพื่อแสดงมารยาทที่ดีต่อเจ้าของบ้านเมื่อต้องเข้าไปในห้องญี่ปุ่น

สรุปเนื้อหาจาก : gaku-sha