แทคคยอน วิชาต่อสู้ก่อนยุคอาณานิคมญี่ปุ่น ที่เขาว่าเป็นต้นแบบของเทควันโด?

สวัสดีครับ หลังจากที่ได้ลงบทความเกี่ยวกับเทควันโดและฮัพกิโด ที่ว่าเป็นวิชาต่อสู้ของเกาหลีที่มาจากวิชาต่อสู้ของญี่ปุ่น (จะบอกว่าลอกเลียน หรือ หยิบยืม หรือ ได้แรงบันดาลใจ ก็สุดแท้แต่) แล้วมีท่านผู้อ่านฟีดแบคมาที่กอง บก. ถามถึงเรื่องราวของศิลปะการต่อสู้ ญี่ปุ่น-เกาหลี ต้องขอเรียนตามตรงว่าผู้เขียนดีใจมากครับที่มีท่านผู้อ่านให้ความสนใจ ในคราวนี้ก็เลยจะขอนำเสนอเนื้อหาตรงนี้อีก โดยจะค่อยๆ นำเสนอเนื้อหาไปทีละส่วนๆ เพื่อให้เข้าใจง่ายนะครับ

ขอเริ่มจาก “เทควันโด” ก่อน

ในบทความที่แล้วที่ผู้เขียนได้ยกหลักฐาน ข้อกล่าวอ้างต่างๆ เพื่อแสดงให้เห็นว่า เทควันโดมีที่มาจากคาราเต้ (โดยเจาะจงคือ “โชโตคันคาราเต้”) อย่างไรก็ดี มีคำกล่าวอ้างต่อไปอีกว่า ที่จริงนั้นเทควันโดแม้จะเอาองค์ประกอบอย่างคาราเต้มาใส่ก็จริงแต่ก็ยังมีความเป็น “เกาหลีแท้ๆ” อยู่ เพราะเอาวิชา “แทคคยอน” 태껸 ซึ่งเป็นวิชาเกาหลีโบราณเข้ามาใส่ด้วย ซึ่งฟังดูผาดๆ ก็น่าเชื่อมากว่าเป็นเช่นนั้น เพราะแทคคยอนเป็นวิชามวยเน้นเตะ โดยเฉพาะเตะสูง เตะใส่หัว

ทีนี้ เรามาดูประวัติความเป็นมาของวิชาแทคคยอนกันก่อนนะครับ

แทคคยอน เกิดขึ้นมาในคาบสมุทรเกาหลีแต่เมื่อไหร่นั้น ไม่แจ้งชัด และที่น่าคิดก็คือ มันเป็น “ศิลปะการต่อสู้” เต็มรูปแบบที่มีไว้สู้ในสนามรบ หรือป้องกันตัว หรือเป็นเพียง “การละเล่นพื้นบ้าน” กันแน่ (ซึ่งดูลักษณะแล้วน่าจะเป็นอย่างหลัง) แต่หลักฐานที่จับต้องได้มากที่สุดก็คือรูปถ่ายเด็กๆ เล่นแทคคยอนในปลายยุคโชซอน (คือคือตอนปลายของราชวงศ์โชซอน ก่อนที่เกาหลีจะถูกญี่ปุ่นยึดครอง) แต่ทว่า อิทธิพลของลัทธิขงจื้อใหม่ทำให้เกิดความรังเกียจต่อวิชาแทคคยอนในหมู่ชนชั้นสูง กระทั่งกล่าวกันว่าวิชาดังกล่าวเสื่อมความนิยมจนเหลือมีคนฝึกหัดกันแค่แถบรอบนครฮันยาง (กรุงโซลในปัจจุบัน) เท่านั้นเอง

Children of the Late Joseon period playing Taekkyon
ภาพเด็กๆ ปลายยุคโชซอน เล่นแทคคยอน ที่มา wikipedia.org

ในหนังสือรวมกวีนิพนธ์ “แฮดงจอกจี” (海東竹枝) แต่งโดยชเวยองเนียน ในปี พ. ศ. 2464 ยังมีกล่าวถึงแทคคยอนโดยเรียกว่า “วิชาเท้าเหินหาว” (บิกักซุล 비각술, 飛脚術) อยู่เลย อย่างไรก็ดี กล่าวกันว่าจากการที่ญี่ปุ่นยึดครองเกาหลี วิชาการต่อสู้ของเกาหลีนั้น “ถูกแบน”

ยังดี (สำหรับเกาหลี) ที่ว่าแม้จะผ่านการยึดครองของญี่ปุ่นมาจนสงครามเกาหลี ก็ยังอุตส่าห์มีผู้สืบทอดวิชาแทคคยอนเหลือรอดมาอยู่หนึ่งคนคือนายซงด็อกกี ซึ่งเป็นคนรุ่นสุดท้ายที่ได้รับการศึกษาแบบดั้งเดิม และได้แอบฝึกฝนอย่างลับๆ ตลอดช่วงการยึดครองของญี่ปุ่น จนได้รับการยกย่องให้เป็น “ปรมาจารย์แทคคยอนคนสุดท้ายแห่งราชวงศ์โชซอน” และได้มีการถ่ายทอดวิชาดังกล่าวต่อมาในฐานะที่เป็นวัฒนธรรมของชาติ

ทีนี้จะขอย้อนกลับมาเรื่องที่กล่าวว่า “แทคคยอนเป็นต้นเค้าของวิชาเทควันโด” ซึ่งฟังดูเผินๆ อาจเชื่อว่าจริง เพราะเป็นวิชาเน้นเตะ เน้นใช้ขามากๆ เหมือนกัน แต่…อย่าเพิ่งด่วนสรุปครับ มาดูวิดีโอนี้ก่อน

โปรดสังเกตวิธีการวางเท้าเปลี่ยนจุดยืนไปมา เขาเรียกว่า พุมบัลกิ คือการยืนสลับขาเป็นรูปตัว พุม (品) ถือเป็นพื้นฐานของแทคยอน

ดูวิดีโอ ดูแนวทางการเคลื่อนไหวอะไรพวกนี้แล้ว ยังไงผู้เขียนก็ว่า เทควันโดน่ะมาจากคาราเต้มากกว่า เอาแค่การยืนก็รู้แล้ว ท่ายืนในเทควันโด ขี่ม้าชกอะไรนั้นก็มันก็ คิบะดาจิ 騎馬立ち forward stance อะไรนั่นน่ะ “เซ็นคุตสุดาจิ” 前屈立ち ชัดๆ low block ก็ เกดังบาราย 下段払い พิ้นฐานคาราเต้สำนักโชโตคังชัดๆ เลย ฉะนั้นจะบอกว่า เทควันโดพัฒนาสืบสายมาจากแทคยอน คงไม่ใช่ ถ้าบอกว่าเทควันโดน่ะ เอาโชโตคังคาราเต้มาเป็นตัวตั้ง แล้วหยิบยืมรูปแบบภายนอกอย่างผิวเผินของวิชาแทคคยอน (คือเน้นเตะสูง เตะใส่หัว) เอามาผสม อย่างนี้ยังจะดูเข้าเค้า เข้ากับข้อเท็จจริงเชิงประจักษ์ (ในเรื่องของเทคนิค ท่วงท่า) มากกว่าอีก

นอกจากนี้ ยังพบว่ามีคำกล่าวจากผู้เกี่ยวข้องในวิชาแทคคยอนว่า

“In addition, the Taekwondo establishment maintains that Taekkyon is one of its predecessors. Interestingly, Taekkyon literature usually does not acknowledge having any relationship to Taekwondo, and the Korea Taekkyon Federation denies any link”.

“นอกจากนี้ สถาบันเทควันโดยังยืนยันว่าแทคคยอนเป็นหนึ่งในบรรพบุรุษของมัน (ของเทควันโด) ที่น่าสนใจคือ วรรณกรรมของแทคคยอนมักไม่ยอมรับว่า (วิชาของตน) มีความสัมพันธ์ใดๆ กับเทควันโด และสหพันธ์แทคคยอนเกาหลี ปฏิเสธการมีความเกี่ยวโยงใดๆ (กับวิชาเทควันโด)”

หากคำกล่าวนี้เป็นความจริง ก็อาจกล่าวได้ว่าเทควันโด (ซึ่งเข้าใจได้ว่าเกิดการสถาปนาวิชาขึ้นมาเพื่อเป็น “ศิลปะการต่อสู้ประจำชาติเกาหลี” เพื่อรับใช้ขบวนการชาตินิยมเกาหลี (ซึ่งต้อง “แอนตี้ญี่ปุ่น” ไปด้วย)) พยายามอ้างชื่อวิชาแทคคยอนมาโยงเข้าหาตัวเองเพื่อสร้างความชอบธรรม (legitimacy) ว่าเป็นของเกาหลีแท้แต่ดั้งเดิม สืบสายต่อยอดมาจากวิชาโบราณ เท่านั้นเอง (เพื่อจะปกปิดข้อเท็จจริงที่ว่า เนื้อแท้มันก็เป็นเพียงวิชาที่เหลื่อม หรือดัดแปลงให้แตกต่างออกไปจากวิชาคาราเต้ของญี่ปุ่นเท่านั้นเอง)

ผู้เขียนได้ลองสำรวจคำตอบ ความคิดเห็นของคนญี่ปุ่นเว็บต่างๆ เท่าที่อ่าน ดูเหมือนคนญี่ปุ่นก็คิดไปทำนองเดียวกับผู้เขียน ก็คือว่าเทควันโดอะไรนั้นมันก็มาจากโชโตคังคาราเต้นั่นแหละ แต่คนเกาหลีไม่ต้องการที่จะยอมรับว่าอะไรๆ ที่อ้างว่าเป็นของตัวเองน่ะ มาจากญี่ปุ่นทั้งเพ แต่เรื่องพวกนี้เถียงให้ตายมันก็ไม่จบหรอกครับ เพราะฝ่ายที่เขาจะยืนกรานเอาให้ได้ ให้ตัวเองเป็นฝ่ายถูก ต่อให้กระต่ายขาเดียว หรือสีข้างถลอก ดำน้ำขุ่นๆ เขาก็ไปของเขาได้หมดแหละครับ ขึ้นชื่อว่า “อคติ” โดยเฉพาะโทสาคติ (อคติเพราะความโกรธเกลียด) มันก็ไปได้หมดแหละครับ ที่เหลือก็แล้วแต่วิจารณญานของท่านผู้อ่านละกันนะครับ สวัสดีครับ

สรุปเนื้อหาจาก NOTE และ wikipedia