“เอกิเบ็น” ข้าวกล่องสถานีรถไฟญี่ปุ่นที่ต้องลิ้มลองระหว่างการเดินทาง!

สำหรับเพื่อนๆ ที่กำลังมองหาประสบการณ์ใหม่ๆ ในการเดินทางด้วยรถไฟในญี่ปุ่น JR Times by JR East ก็เป็นเว็บหนึ่งที่เหมาะกับการทำการบ้านเพื่อเตรียมทริปลุยญี่ปุ่นค่ะ โดย JR Times by JR East เป็นเว็บไซต์ที่รวมทุกบทความเกี่ยวกับรถไฟที่นักท่องเที่ยวต้องรู้ ซึ่งรวมถึงบทความรีวิวสถานที่ท่องเที่ยวเด็ดๆ ห้ามพลาดที่สามารถเดินทางไปได้โดยรถไฟ JR East อีกมากมาย!

ในบทความนี้ เราจะพาเพื่อนๆ ไปรู้จักกับข้าวกล่องรถไฟหรือ “เอกิเบ็น” จากบทรีวิวโดยคุณ Nazrul Buang ชาวสิงคโปร์ผู้เชี่ยวชาญและช่ำชองด้านการท่องเที่ยวญี่ปุ่นด้วยประสบการณ์มากกว่า 10 ปี! คุณ Nazrul จะพาเราไปตามล่าหาข้าวกล่องรถไฟหรือ “เอกิเบ็น” ที่มีชื่อเสียงจากทั่วประเทศญี่ปุ่น ซึ่งเอกิเบ็นบางกล่องก็หาจากที่อื่นไม่ได้นอกจากตามสถานีรถไฟหรือบนรถไฟเท่านั้น!

เอกิเบ็นคืออะไร?

ภาชนะใส่เอกิเบ็นแบบต่างๆ (เครดิตรูปภาพ: Ekiben Museum)

เอกิเบ็น (駅弁) ที่แปลว่า ข้าวกล่องสถานีรถไฟ เป็นสิ่งที่มีแค่ที่ญี่ปุ่นเท่านั้นเลยก็ว่าได้ และก็เลยดึงดูดความสนใจของคนทั่วโลกอย่างมากทีเดียว เอกิเบ็นส่วนใหญ่จะแตกต่างจากข้าวกล่องทั่วไปที่หาซื้อได้ตามร้านสะดวกซื้อ เพราะจะมีจำหน่ายในสถานีรถไฟเท่านั้น และบางทีก็วางจำหน่ายที่ เอกิเบ็นยะ (駅弁屋 ร้านข้าวกล่องสถานีรถไฟ) ที่ชานชาลาหรือแม้กระทั่งบนรถไฟเพื่อให้ผู้โดยสารที่เดินทางไกลๆ ได้กินรองท้องระหว่างทาง ญี่ปุ่นไม่เหมือนกับบางประเทศตรงที่เราสามารถทานอาหารบนรถไฟได้แบบไม่มีปัญหา ผู้โดยสารจึงสามารถรับประทานข้าวกล่องในระหว่างการเดินทางโดยรถไฟได้

กำเนิดเอกิเบ็น

การขายเอกิเบ็นที่สถานีโยโคคาวะในอดีต (เครดิตรูปภาพ: おぎのや)

เอกิเบ็นถือกำเนิดขึ้นในสมัยเดียวกับที่ญี่ปุ่นเริ่มพัฒนารางรถไฟสายแรกขึ้นมา โดยกระแสความนิยมเอกิเบ็นเริ่มต้นขึ้นที่สถานีสถานีโยโคคาวะ ในจังหวัดกุนมะ สถานีนี้เคยเป็นสถานีกลางสำหรับผู้ที่จะเดินทางไปคารุอิซาวะ บนทางรถไฟสายหลักชินเอ็ทสึ โดยจะต้องมีการเชื่อมต่อรถไฟกับหัวรถจักรดีเซลก่อนเพื่อให้รถวิ่งขึ้นเนินระหว่างโยโคคาวะกับคารุอิซาวะได้ ขั้นตอนนี้ต้องใช้เวลา เพื่อไม่ให้เสียเวลาเปล่า จึงมีเอกิเบ็นจำหน่ายให้ผู้โดยสารที่ชานชาลานี้นั่นเอง!

แม้ว่าคนทั่วไปจะเข้าใจว่าเอกิเบ็นก็คือข้าวกล่องที่ขายในสถานีรถไฟ แต่ว่าความจริงแล้วเอกิเบ็นมีความแตกต่างจากข้าวกล่องทั่วๆ ไปคือ กล่องและแพ็กเกจจิ้งหรือกระดาษที่ใช้ห่อจะดูโดดเด่นสะดุดตา และเดิมทีจะจำหน่ายในสถานีรถไฟบางแห่งเท่านั้น ทำให้คนท้องถิ่นจำนานมากมีความคิดที่ว่า “ถ้าจะไปสถานีนี้ละก็ ต้องลองเอกิเบ็นท้องถิ่นของที่นั่น!”

อีกความแตกต่างของเอกิเบ็นจากข้าวกล่องหรืออาหารทั่วไปก็คือจะรับประทานกันแบบเย็นๆ หรือที่อุณหภูมิห้องได้เลย เพราะมันถูกออกแบบมาให้รับประทานทั้งอย่างนั้นโดยไม่จำเป็นต้องนำไปอุ่นก่อน! ดังนั้นความท้าทายหลักในการเตรียมเอกิเบ็นก็คือจะทำให้มั่นใจว่าจะสามารถรับประทานแบบเย็นๆ ได้โดยไม่มีผลต่อรสชาติโดยรวมได้อย่างไร

เอกิเบ็นของแต่ละภูมิภาค

แผนที่เอกิเบ็นที่มีชื่อเสียงจากทั่วญี่ปุ่น (เครดิตรูปภาพ: Google Maps/Ekiben Museum/JR East)

แต่สิ่งที่เป็นจุดเด่นของเอกิเบ็นเลยก็คือ การช่วยให้ของดีประจำท้องถิ่นในภูมิภาคต่างๆ ของญี่ปุ่นเป็นที่รู้จักมากขึ้น ญี่ปุ่นเป็นแหล่งรวมอาหารอร่อยน่าทึ่งมากมาย และเอกิเบ็นก็คือสิ่งที่แสดงให้เห็นของดีประจำแต่ละภูมิภาคได้เป็นอย่างดี เพราะผู้ผลิตเอกิเบ็นเลือกใช้วัตถุดิบท้องถิ่นที่บ่งบอกถึงรสชาติอันมีเอกลักษณ์ในพื้นที่นั้นๆ นั่นเอง ผมจะขอแนะนำเอกิเบ็นที่มีชื่อเสียงส่วนหนึ่งโดยแบ่งตามภูมิภาคของรถไฟ JR ดังนี้

พื้นที่ JR Hokkaido (JR北海道)

คาคิเมชิ (かきめし)
สถานีหลัก: สถานี Akkeshi (厚岸駅)
ราคา: ~1,080 เยน

คาคิเมชิ (เครดิตรูปภาพ: Ekiben Museum)

เรามาเริ่มกันที่ภาคเหนือที่จังหวัดฮอกไกโด ในเมืองอัคเคชิ ที่อยู่ทางฝั่งตะวันออกสุดของจังหวัด คาคิเมชิ เป็นข้าวที่หุงในซุปหอยนางรม โรยด้วยสาหร่ายฮิจิกิ และท็อปปิ้งด้วยหอยนางรม และอื่นๆ อีกมากมาย เปิดตัวในปี 1960 และได้รับความนิยมในหมู่นักท่องเที่ยวจากรสชาติที่เข้มข้นและรสสัมผัสที่โดดเด่น วางจำหน่ายที่สถานี Akkeshi  บนทางรถไฟสาย Nemuro Line ในจังหวัดฮอกไกโด

พื้นที่ JR East (JR東日本)

กิวตันเบ็นโตะ (牛タン弁当)
สถานีหลัก: สถานี Sendai (仙台駅)
ราคา: ~1,100 เยน

กิวตันเบ็นโตะ (เครดิตรูปภาพ: Ekiben Museum)

เมื่อพูดถึงเซ็นได เมืองที่ใหญ่ที่สุดในจังหวัดมิยางิแล้ว ผู้คนก็มักจะนึกถึงกิวตัน (牛タン) หรือลิ้นวัวย่าง อาหารเลิศรสและสิ่งที่บ่งบอกถึงความเป็นเซ็นไดได้ดี เอกิเบ็นของเมืองนี้จึงมีกิวตันมาเป็นไฮไลท์ไปโดยปริยาย

กิวตันเอกิเบ็นนี้เปิดตัวในปี 1990 เป็นเอกิเบ็นที่เรียบง่าย มีแค่ลิ้นวัวย่างถ่าน 5-6 ชิ้นวางบนข้าว กับผักดองนิดหน่อยเป็นเครื่องเคียง แต่การได้รับประทานเอกิเบ็นนี้ช่างเป็นประสบการณ์ที่แสนพิเศษ สามารถหาซื้อเอกิเบ็นนี้ได้ที่โทโฮคุชินคันเซ็น และห้างสรรพสินค้าชั้นนำบางแห่งในโตเกียว ถือเป็นเอกิเบ็นที่สร้างชื่อเสียงให้กับสถานี Sendai อย่างมาก

พื้นที่ JR Central (JR東海)

อินาริซูชิ (稲荷寿司)
สถานีหลัก: สถานี Toyohashi (豊橋駅)
ราคา: ~580 เยน

อินาริซูชิ (เครดิตรูปภาพ: Ekiben Museum)

อินาริซูชิ จัดว่าเป็นหนึ่งในซูชิที่เป็นที่รู้จักมากที่สุด ทำจากเป็นข้าวผสมน้ำส้มสายชูห่อด้วยเต้าหู้ทอดที่เรียกว่า อะบุระอะเกะ (油揚げ) เราสามารถพบกับเอกิเบ็นที่เต็มไปด้วยอินาริซูชินี้ได้ในเมืองโทโยฮาชิ (豊橋)

คนที่ซื้อครั้งแรกอาจรู้สึกว่าเอกิเบ็นนี้ออกจะดูเรียบง่ายเกินไปสักหน่อย แต่อย่าให้รูปลักษณ์ภายนอกหลอกคุณได้ เพราะมีคนที่บอกว่าเอกิเบ็นนี้เป็นหนึ่งในเอกิเบ็นที่อร่อยที่สุดในญี่ปุ่นเลยทีเดียว ถึงจะเรียบง่ายแต่ว่าลึกซึ้งนะ

พื้นที่ JR West (JR西日本)

ฮิปปาริดาโกะเมชิ (ひっぱりだこ飯)
สถานีหลัก: สถานี Nishi-Akashi (西明石駅)
ราคา: ~1,100 เยน

ฮิปปาริดาโกะเมชิ (เครดิตรูปภาพ: Ekiben Museum)

ที่สถานี Nishi-Akashi นักท่องเที่ยวจะพบกับเอกิเบ็นชนิดพิเศษที่มีชื่อว่า ฮิปปาริดาโกะเมชิ เอกิเบ็นนี้เปิดตัวในปี 1998 เพื่อเฉลิมฉลองการเปิดสะพานอาคาชิไคเคียว แต่หลังจากนั้นข้าวกล่องนี้ก็ได้รับการยอมรับในระดับประเทศเลยทีเดียว

เอกิเบ็นนี้มาในภาชนะเครื่องปั้นดินเผาสีน้ำตาลที่มีรูปร่างเหมือนกับดักปลาหมึกแบบดั้งเดิม ข้างในเป็นข้าวที่ปรุงรสด้วยซีอิ๊ว โดยมีปลาหมึกอากาชิตุ๋น ซูริมิเทมปุระ หน่อไม้ ปลาไหลคองเกอร์ เห็ดมัตสึทาเกะ แครอท และอื่นๆ อีกมากมายโปะอยู่ด้านบน เป็นเอกิเบ็นที่ได้รับรางวัล ‘Ekiben Master’ ในปี 2004

พื้นที่ JR Shikoku (JR四国)

เซโตะ โนะ โอชิซูชิ (瀬戸の押寿司)
สถานีหลัก: สถานี Imabari (今治駅)
ราคา: ~1,400 เยน

เซโตะ โนะ โอชิซูชิรูปแบบหนึ่ง (เครดิตรูปภาพ: Ekiben Museum)

เซโตะ โนะ โอชิซูชิ เป็นเอกิเบ็นเรียบง่ายแต่ประณีตที่มีหน้าตาสวยดึงดูดสายตาและรสชาติที่น่าทึ่ง มาในภาชนะไม้รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า ข้าวผสมน้ำส้มสายชู ใบไผ่ และปลากระพงที่จับได้สดๆ จากทะเลเซโตะใน (瀬戸内海) ที่อยู่ใกล้ๆ (*โอชิซูชิ เป็นซูชิชนิดพิเศษที่ทำโดยการกดข้าวปั้นซูชิและส่วนผสมอื่นๆ ลงในกล่องหรือแม่พิมพ์)

พื้นที่ JR Kyushu (JR九州)

อาริตะยากิคาเร (有田焼カレー)
สถานีหลัก: สถานี Arita (有田駅)
ราคา: ~1,890 เยน

อาริตะยากิคาเร (เครดิตรูปภาพ: Ekiben Museum)

คุณอาจคุ้นเคยกับแกงกะหรี่ญี่ปุ่นอยู่แล้ว แต่เคยได้ยินเอกิเบ็นแกงกะหรี่ญี่ปุ่นหรือเปล่า? ที่สถานีอาริตะในจังหวัดซากะ (佐賀県) คุณสามารถลิ้มลองแกงอาริตะยากิสูตรพิเศษที่ใส่มาในภาชนะกระเบื้องเคลือบ พร้อมด้วยข้าวแกงเผ็ดกับเนื้อสับได้

อาริตะยากิคาเรเปิดตัวในปี 2007 และได้รางวัลที่ 1 ในงาน Kyushu Ekiben Ranking ครั้งที่ 7 เมื่อปี 2010 เอกิเบ็นนี้มีชื่อเสียงในหมู่คนรักเอกิเบ็นจากดีไซน์ที่แปลกใหม่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อรวมกับเครื่องชามกระเบื้องเคลือบอาริตะด้วย

โลกของเอกิเบ็นยังมีอีกมากให้คุณค้นหา!

เอกิเบ็นนั้นมีหลากหลายรูปแบบและมีเอกิเบ็นใหม่ๆ ออกมาเรื่อยๆ ทุกปี ทำให้ผู้คนต่างอยากที่จะค้นหาเอกิเบ็นใหม่ๆ อยู่เสมอ เอกิเบ็นทุกกล่องเต็มไปด้วยเสน่ห์อันงดงามและเป็นเอกลักษณ์เฉพาะถิ่น และเนื่องจากเราสามารถรับประทานอาหารบนรถไฟญี่ปุ่นได้ ข้าวกล่องเหล่านี้จึงเป็นเหมือนเพื่อนร่วมทางที่ดีที่สุดเลย มาร่วมสร้างความทรงจำอันแสนวิเศษไปกับเอกิเบ็นที่น่าตื่นตาตื่นใจจากทั่วประเทศญี่ปุ่นกันเถอะ!

สำหรับเพื่อนๆ ที่ยังไม่จุใจ ก็สามารถตามไปดูเอกิเบ็นอื่นๆ อีกกว่า 20 กล่องที่คุณ Nazrul คัดสรรมาให้แล้วว่าเด็ดจริงและควรค่าแก่การลิ้มลองได้ที่ “ตามล่าหา “เอกิเบ็น” ข้าวกล่องรถไฟของญี่ปุ่น” บทความโดยคุณ Nazrul Buang จากเว็บ JR TIMES by JR-EAST หรือคลิกที่ภาพด้านล่างแล้วไปสนุกกันต่อได้เลย