หาคำตอบชื่อเมนู “ต้นสน” “ไผ่” “บ๊วย” ในร้านข้าวหน้าปลาไหลคืออะไร??

หากใครเป็นคนชอบทานข้าวหน้าปลาไหล และเคยแวะเวียนไปร้านข้าวหน้าปลาไหลแบบดั้งเดิมที่ประเทศญี่ปุ่น คงเคยเห็นตัวอักษร “松・竹・梅” ซึ่งแปลเป็นภาษาไทยได้ว่า “ต้นสน・ไผ่・บ๊วย” อยู่บนเมนูของร้านข้าวหน้าปลาไหลกันมาบ้าง ซึ่งถ้าสังเกตที่ราคาก็จะเห็นว่า ราคาที่กำกับอยู่ตรงตัวอักษร “ต้นสน・ไผ่・บ๊วย” นั้นแตกต่างกัน แม้จะเป็นเมนูข้าวหน้าปลาไหลเหมือนกันก็ตาม เพราะอะไรชื่อต้นไม้ถึงมาอยู่ในร้านข้าวหน้าปลาไหล แล้วมันทำให้ข้าวหน้าปลาไหลแตกต่างกันอย่างไร เรามาหาคำตอบไปด้วยกันดีกว่าค่ะ

ความเชื่อเกี่ยวกับต้นสน・ไผ่・บ๊วยของคนญี่ปุ่น

ความเชื่อที่ว่าต้นสน・ไผ่・บ๊วยเป็นเครื่องหมายของสิ่งมงคลและการนำพาโชคดีมาสู่ชีวิตนั้น เป็นความเชื่อตั้งแต่โบราณของชาวญี่ปุ่น โดยว่ากันว่าได้รับอิทธิพลมาจากภาพวาดของประเทศจีนในสมัยโบราณ นอกจากความเชื่อว่าเป็นสิ่งมงคลแล้ว ชาวญี่ปุ่นยังมีความเชื่อในการจัดลำดับความเป็นมงคลของต้นไม้ดังนี้ คือ ต้นสน > ไผ่ > บ๊วย ตามลำดับ และความเชื่อในการจัดลำดับดังกล่าวก็ยังถูกนำมาใช้กับการจัดอันดับในหลาย ๆ เรื่องอีกด้วย โดยความเชื่อดังกล่าวเป็นความเชื่อดั้งเดิมของคนญี่ปุ่นที่ไม่ได้เกี่ยวกับวัฒนธรรมของจีนใด ๆ ทั้งสิ้น

ข้าวหน้าปลาไหล

การใช้สัญลักษณ์ต้นสน・ไผ่・บ๊วยในร้านข้าวหน้าปลาไหล

ถึงจะไม่มีหลักฐานชัดเจนเกี่ยวกับที่มาที่ไปว่าร้านอาหารญี่ปุ่นเริ่มนำสัญลักษณ์คำว่าต้นสน・ไผ่・บ๊วยมาใช้กับเมนูอาหารตั้งแต่เมื่อไร แต่ว่ากันว่าน่าจะเริ่มมาตั้งแต่สมัยเอโดะ โดยมีใช้กันทั่วไปตามร้านอาหารต่าง ๆ เช่น ร้านซูชิ เป็นต้น แต่ในปัจจุบันเมนูอาหารที่แทนด้วยคำว่าต้นสน・ไผ่・บ๊วยที่คนญี่ปุ่นคุ้นเคยคงหนีไม่พ้นเมนูตามร้านข้าวหน้าปลาไหล โดยการรับรู้ทั่วไปของชาวญี่ปุ่นนั้น ส่วนใหญ่แล้วจะเข้าใจกันว่าเมนูต้นสน (松) คือเมนูที่แพงที่สุด ใช้ปลาไหลที่คุณภาพดีที่สุด รองลงมาก็คือเมนูไผ่ (竹) และเมนูที่ถูกที่สุดของร้านจะแทนด้วยบ๊วย (梅) แต่ว่ากันว่าการจัดอันดับดังกล่าวเป็นอะไรที่ค่อนข้างเข้าใจยาก เพราะแท้ที่จริงแล้ว ร้านข้าวหน้าปลาไหลแต่ละร้านต่างก็มีคำจำกัดความที่ต่างกันไป เพราะบางร้านอาจใช้ปลาไหลคุณภาพดีเหมือนกันหมด แต่ราคาแตกต่างกันเพียงเพราะปริมาณมากน้อยไม่เหมือนกันก็แค่นั้น หรือบางแห่งก็แตกต่างกันตามแหล่งกำเนิดของปลาไหล เป็นต้น แต่โดยส่วนใหญ่แล้วเมนูต้นสน (松) มักจะเป็นเมนูที่แพงที่สุดของร้าน

ข้าวหน้าปลาไหล

ถึงแม้ว่าร้านข้าวหน้าปลาไหลส่วนใหญ่จะมีเมนูต้นสน (松) เป็นเมนูที่แพงที่สุดในร้าน แต่ก็มีร้านข้าวหน้าปลาไหลอีกไม่น้อยที่ปรับให้เมนูบ๊วย (梅) เป็นเมนูที่แพงที่สุด และให้เมนูต้นสน (松) มีราคาที่ถูกที่สุดในร้าน เพื่อเอาใจลูกค้าให้ได้รู้สึกว่าชีวิตนี้เคยสั่งเมนูที่เป็นสัญลักษณ์ของความเป็น Top Class นั่นเอง แต่ในความเป็นจริงว่ากันว่าเมนูที่ขายดีที่สุดในร้านข้าวหล้าปลาไหลกลับเป็นเมนูตรงกลางอย่างเมนูไผ่ (竹) ต่างหากละค่ะ และนี่ก็เป็นเกร็ดความรู้เล็ก ๆ น้อย ๆ เกี่ยวกับชื่อเมนูในร้านข้าวหน้าปลาไหลนะคะ ต่อไปถ้ามีโอกาสทานข้าวหน้าปลาไหลในร้านแบบโบราณดั้งเดิมแล้วละก็ จะได้ไม่ต้องสงสัยแล้วละว่าทำไมชื่อต้นไม้ถึงได้กลายมาเป็นเมนูอาหารได้

สรุปเนื้อหาจาก: worldfolksong