ความเป็นมาของขนมดังโงะ และเรื่องที่ว่าทำไมต้องกลมๆ แล้วเสียบไม้เหมือนลูกชิ้น

ผู้เขียนจำได้ว่าแต่ก่อนตอนไปเที่ยวเกียวโต เคยแวะกินขนม “มิตาราชิดังโงะ” ซึ่งถามว่ามันอร่อยไหม ผู้เขียนกินแล้วก็รู้สึกแปลกๆ มันเป็นขนมที่จะหวานก็ไม่ใช่ เค็มก็ไม่เชิง ยังไงก็ไม่รู้บอกไม่ถูก แต่ไม่รู้ทำไมช่วงนี้รู้สึกคิดถึงมันขึ้นมา เกิดอยากจะกิน สงสัยจะกลายเป็นพวก I miss Japan กับเขาด้วยอีกคนนึงแน่ๆ ซึ่งท่านผู้อ่านก็อาจจะเป็นเหมือนกัน เพราะฉะนั้นวันนี้เรามาพูดเรื่องของขนมดังโงะกันดีกว่านะครับ

ขนมดังโงะมีมาแต่ยุคไหน?

นิยามของขนมดังโงะคืออะไร? ขนมดังโงะหมายถึง ขนมที่ทำจากการเอาแป้งมาใส่น้ำหรือน้ำร้อนแล้วก็เอามานวดๆ คลึงๆ แล้วเอาไปนึ่งหรือลวกน้ำร้อนให้คงรูป สมัยโบราณธัญพืชชนิดไหนที่เอามาหุงกินเป็นเมล็ดไม่ได้เขาก็จะเอามาทำเป็นแป้งใส่น้ำแล้วนวด เอาไปปิ้งไปต้มกินเป็นอาหารหลักต่างข้าว เชื่อว่าคำว่าดังโงะ (団子) มีปรากฏมาตั้งแต่ยุคเฮอัน ในนิยาย “ชินซารุงาคุกิ” (新猿楽記) (แต่ยุคเฮอัน อ่านว่า ดันซุ คืออ่านเลียนเสียงจีน)

ต่อมาคนที่ถูกส่งไปเรียนเมืองถัง (เมืองจีน) กลับมาก็เอาขนมเซ่นไหว้ที่เรียกว่า “ดังกิ” (団喜 ซึ่งเป็นการคลี่คลายมาจาก “ขนมโมทกะ” ของอินเดียมาอีกที) พอคนญี่ปุ่นเห็นมันเป็นแป้งกลมๆ เลยได้ทีเรียกว่า 団子 ซึ่งพอเข้ายุคมุโรมาจิ คำว่า 団子 คนก็อ่านเป็น “ดังโงะ” (คืออ่านอย่างครึ่งจีนครึ่งญี่ปุ่น) แล้วก็เริ่มมีการเอาขนมดังกิมาเสียบไม้ ยุคมุโรมาจินี่แหละที่เกิดมีดังโงะเสียบไม้ “รสโชยุ” ที่เรียกว่า “มิตาราชิดังโงะ” ขึ้นมา

แต่เดี๋ยวก่อน ขอคั่นรายการ พูดถึงขนมโมทกะ เท่าที่ได้ยินมา มันเป็นขนมไหว้พระพิฆเนศ แต่คนไทยแต่ก่อนไม่ได้ทำขนมโมทกะอย่างคนอินเดีย คนไทยเรามี “ขนมต้ม” ครับ ขนมต้มเนี่ย พอจะเคลมว่าเป็นขนมดังโงะเวอร์ชั่นไทยๆ ได้ไหมครับ?)

ขนมดังโงะแบบที่ไม่ได้เสียบไม้ จัดเป็นกองเอาไว้เซ่นไหว้เนี่ย ของญี่ปุ่นก็มีอย่าง ทสึคิมิดังโงะ (ดังโงะชมจันทร์ 月見団子) นะครับ

Tsukimi dango
ทสึคิมิดังโงะ (ดังโงะชมจันทร์ 月見団子)

มิตาราชิดังโงะนั้น ว่ากันว่าเริ่มจากการเป็นขนมเซ่นไหว้หน้าศาลเจ้าในช่วงเทศกาลศาลเจ้าชิโมกาโมะ (下鴨神社) ในเกียวโต มีเรื่องเล่าขานว่าเมื่อจักรพรรดิโกไดโกะ (後醍醐天皇) ตักน้ำในสระมิตาไร (御手洗池) มีฟองอากาศลอยขึ้นมาอันหนึ่งก่อน แล้วจากนั้นก็เกิดฟองอากาศลอยขึ้นมาอีกสี่ฟอง ก็เลยทำขนมสมมติว่าเป็นฟองอากาศนั้น และก็ยังมีอีกเรื่องเล่าหนึ่งว่า มิตาราชิดังโงะนั้น เขาสมมติเป็นหัวและแขนขาคนเพื่อเอามาบวงสรวงเทพเจ้า ไหว้เจ้าเสร็จก็เอาใส่โชยุแล้วเอาไปจี่ไฟกิน จะได้ปัดเป่าเคราะห์

Mitarashi dango 001
มิตาราชิดังโงะ

พอเข้ายุคเอโดะ ดังโงะเขาขายเสียบไม้ห้าลูกขายไม้ละ 5 เซ็น (銭) แต่พอมาปี พ.ศ. 2303 มีการออกธนบัตรใบละ 4 เซ็น เลยปรับเปลี่ยนรูปแบบการขายเสียใหม่ ขายเสียบไม้สี่ลูก ขายราคา 4 เซ็น ยุคเอโดะนี่เองที่เริ่มมีดังโงะรสหวาน ที่ชาวบ้านในเมืองชอบกินเป็นขนมกับน้ำชา แต่ชาวนาตามบ้านนอกนั้นยังกินดังโงะเป็น “อาหารต่างข้าว” ยามไม่มีข้าวกินอยู่ เมื่อดูตรงนี้แล้วจะรู้สึกว่าดังโงะนั้นเป็นอะไรที่ดูก้ำกึ่งระหว่างอาหารกับขนมนะครับ

การกินดังโงะเป็นขนมนั้น สมัยนี้ก็พลิกแพลงราดถั่วแดงกวนบ้าง โรยผงคินาโกะบ้าง ราดซอสงาดำน้ำตาลบ้าง ซึ่งทำให้เห็นว่า ของที่คนสมัยโบราณกินเป็นอาหาร หรือจากที่เคยเป็นขนมเซ่นไหว้ คนสมัยหลังมาคลี่คลาย กลายเป็นขนมกินเล่นไปเสียแล้ว

อยากกินขนมดังโงะจังครับ ไม่ต้องมิตาราชิดังโงะหรอก เอาแค่ดังโงะสามสีก็พอแล้ว หาซื้อได้ที่ไหนดี I miss Japan ซะแล้วมั้ง (ฮา) วันนี้เอาแค่นี้ก่อนนะครับสวัสดีครับ

Hanami Dango
ดังโงะสามสี ที่มา wikipedia.org

ข้อมูลและรูปจาก dangoya และ wikipedia