ว่าด้วยข้อเท็จจริงเกี่ยวกับ “ที่เก็บอัฐิ” ของคนญี่ปุ่น

สวัสดีครับท่านผู้อ่าน ชีวิตเป็นของไม่เที่ยงแต่ความตายเป็นของเที่ยง (คือเกิดมาต้องตายแน่นอน) ฉะนั้นวันนี้จะมาขอพูดคร่าวๆ เกี่ยวกับเรื่องของ “ที่เก็บอัฐิ” ของคนญี่ปุ่นนะครับ ซึ่งจะพูดเปรียบเทียบกับคนไทยแบบสรุปสั้นๆ Quick Fact ดังนี้

เรื่องเกี่ยวกับที่เก็บอัฐิของคนญี่ปุ่น

1. ในการจัดการศพหลังจากทำพิธีทางศาสนา (ซึ่งมักจะเป็นพิธีอย่างพุทธ คือมีพระมาสวด) คนญี่ปุ่นจะฌาปนกิจ (เผา) ครับ ที่ญี่ปุ่นไม่อนุญาตให้ฝังศพทั้งร่างในสุสาน เนื่องจากเหตุผลด้านสุขอนามัยและการมีพื้นที่จำกัด ยกเว้นในบางกรณีเท่านั้น ญาติต้องนำร่างผู้ตายไปทำการฌาปนกิจที่ฌาปนสถานเสียก่อน หลังจากนั้นถึงจะไปขั้นตอนต่อไปได้

2. ที่ญี่ปุ่นไม่มีธรรมเนียมการลอยอังคารอย่างบ้านเรา (และห้ามทำด้วย) คนญี่ปุ่นจึงนำอัฐิไปฝังในที่ฝังอัฐิที่ซื้อไว้ ซึ่งมีหลายลักษณะ ได้แก่ “หลุมศพ” (墓地 โบะจิ) คือที่ฝังอัฐิขนาดเล็กที่อยู่ในพื้นที่ศาสนสถานหรือพื้นที่ส่วนกลางของชุมชน “สุสาน”  (霊園 เรย์เอ็น) เป็นที่ฝังอัฐิขนาดกลางไปถึงขนาดใหญ่ ฝังได้ไม่จำกัดศาสนา ไปจนถึงสุสานกว้างๆ ที่เรียกว่า “โคเอ็นโบะจิ” (公園墓地 ) ซึ่งสะอาดสวยงาม ปลูกต้นไม้ร่มรื่นเหมือนอย่างสวนสาธารณะ บางแห่งกลายเป็นจุดท่องเที่ยว จุดชมดอกซากุระไปเสียก็มี

3. คนที่เคร่งศาสนานิยมเลือกที่ฝังอัฐิในศาสนสถานตามที่ตนนับถือ บางคนขอตั้งสุสานไว้ในวัดประจำตระกูล แต่ถ้าไม่ได้สนใจอะไรมากก็ไปฝังตามสุสานได้

4. หลุมศพนั้นมีหลายอย่าง เช่น หลุมศพประจำตระกูลที่มีป้ายหลุมศพอย่างที่เห็นกันบ่อยๆ ในการ์ตูน (มีการทำช่องใต้พื้นไว้เพื่อเก็บอัฐิจะได้เก็บโถอัฐิได้หลายๆ คนหน่อย)  ซึ่งมีค่าใช้จ่ายการทำป้ายหลุมศพค่อนข้างแพง (อย่างบ้านเราถ้ามีฐานะก็ทำสถูปเจดีย์เล็กๆ ไว้เก็บอัฐิ ทางเหนือเรียกว่า “กู่”) บ้านไหนอยากประหยัดงบก็สามารถใช้บริการฝากอัฐิที่ “โรงเก็บอัฐิ”  (納骨堂 โนโคตสุโด) ซึ่งค่าใช้จ่ายถูกกว่ากันมาก ในโรงเก็บอัฐิจะมีตู้คล้ายล็อกเกอร์สำหรับบรรจุอัฐิ (เปรียบกับเมืองไทยเหมือนเราไปฝังอัฐิตามช่องในกำแพงวัดหรือใต้ฐานพระนั่นแหละครับ) แถมตู้ล็อกเกอร์ยังมีให้เลือกอีกว่าจะเอาเป็นแบบตู้ล็อกเกอร์ธรรมดา หรือแบบหิ้งพระที่ดูหรูหราขึ้นมาหน่อย  หรือเอาแบบไฮเทคที่ดึงเอาเฉพาะโถอัฐิของบุคคลที่ต้องการมาให้ถึงหน้าหิ้งแบบอัตโนมัติ (คิดได้ไงเนี่ย)

5. ช่วงหลังมานี้คนญี่ปุ่นหันมาให้ความสำคัญกับการเตรียมที่เก็บอัฐิไว้ล่วงหน้า เพื่อให้เป็นบ้านหลังสุดท้ายของตัวเองโดยไม่ต้องเป็นภาระของลูกหลาน หรือบางคนที่ใช้ชีวิตตามลำพังโดยไม่มีครอบครัว ก็มองหาสุสานที่มีบริการทำบุญ ทำพิธีสวดมนต์ให้ เพื่อว่าอย่างน้อยเมื่อเสียชีวิตไปก็ยังมีคนทำพิธีให้ (โถ) จึงเกิดบริการค้นหาสุสานให้ตรงใจ เช่นเว็บไซด์ reien สำหรับคนที่ต้องการเตรียมสุสานไว้ล่วงหน้า หรือลูกหลานที่สร้างครอบครัวในเมืองแล้วไม่ค่อยสะดวกที่จะกลับไปเยี่ยมบ้านและไหว้สุสานที่อยู่ห่างไกลที่อยากมองหาสุสานใหม่ จะได้ย้ายอัฐิบรรพบุรุษมาอยู่ใกล้บ้านมากขึ้น

Reien Guide
Reien Guide

โดยเว็บไซต์ดังกล่าวมีแผนที่แบบอินเตอร์แอคทีฟ พร้อมฟังก์ชั่นใช้งานต่างๆ มากมาย เช่น ค้นหาด้วยที่อยู่ ค้นหาด้วยสถานีรถไฟ ค้นหาในพื้นที่รัศมีรอบ ๆ ตำแหน่งใดตำแหน่งหนึ่ง ไปจนถึงการค้นหาสุสานตามความต้องการเฉพาะบุคคล เช่น สุสานที่มองเห็นภูเขาไฟฟูจิ สุสานที่เดินไปได้จากสถานี หรือแม้แต่สุสานสำหรับสัตว์เลี้ยง เป็นต้น

สำหรับผู้เขียนคิดว่ายังไงก็ได้ครับ ตายไปเราก็ไม่รับรู้อะไรละ (ฮา) อย่าให้ถึงขนาด “คนตายขายคนเป็น” ก็พอแล้วครับ

สรุปเนื้อหาจาก prtimes Reien และ Ishichou