ญี่ปุ่นจะว่าอย่างไร ถ้าจีนแผ่นดินใหญ่จะเข้าเป็นสมาชิก CPTPP?

อันสงครามระหว่างชนชาติ การฉกฉวย ช่วงชิงผลประโยชน์ใดๆ เพื่อชาติของตนนั้น อย่างที่รู้กันว่ายุคนี้สมัยนี้หาได้จำกัดกันด้วยอาวุธยุทโธปกรณ์ การส่งทหารไปตีชิงบ้านชิงเมืองอย่างเดียวไม่ แม้แต่การเข้าเป็นสมาชิก เป็นพันธมิตรรวมกลุ่มเพื่อรักษาผลประโยชน์ของหมู่พวกเดียวกันก็ยังมีการแย่งชิง การหาทางตั้งตนเป็นใหญ่อยู่ในนั้นด้วยทั้งนั้น วันนี้จะพูดถึงเรื่องของการที่จีนจะหาทางเข้าเป็นสมาชิก CPTPP กันนะครับ

ประเทศจีนกับ CPTPP

CPTPP (Comprehensive and Progressive Agreement of Trans-Pacific Partnership) คือข้อตกลงความเป็นหุ้นส่วนข้ามแปซิฟิก ซึ่งทีแรกสหรัฐฯ เป็นตัวตั้งตัวตีในการตั้ง TPP ขึ้นมาก่อนในยุคโอบามา แต่พอถึงยุคทรัมป์ก็ได้ถอนตัวไป ทุกวันนี้ก็เลยเหลือแค่ 11 ประเทศ คือ ญี่ปุ่น แคนาดา เม็กซิโก เปรู ชิลี ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ สิงคโปร์ มาเลเซีย บรูไน และเวียดนาม ซึ่งมารวมตัวกันเพื่อ “การค้าเสรี” (ซึ่งก็รู้กันอีกว่ายังไงๆ ประเทศใหญ่หรือประเทศร่ำรวยย่อมได้ผลประโยชน์มากกว่า)

งานนี้พี่จีนจะนั่งเฉยๆ ได้ไง

ดังนั้น จีนจึงได้ยื่นความจำนงขอเข้าร่วมภาคีสมาชิกเมื่อวันที่ 16 กันยายน ที่ผ่านมา ตามด้วยไต้หวันที่ก็ยื่นความจำนงด้วยเหมือนกันในวันที่ 23 กันยายน แน่นอน งานนี้ท่าทีของฝ่ายญี่ปุ่น (ในฐานะพี่ใหญ่ของ CPTPP) ผิดกันลิบลับ โดยนายคาโต้ คัตสึโนบุ เลขาธิการคณะรัฐมนตรีญี่ปุ่นนั้น เมื่อได้ยินว่าจีนจะเข้า ก็บอกว่า “การเข้าภาคีสมาชิกต้องเป็นไปตามกฎ” แต่พอไต้หวันจะเข้า กลับบอกว่า “ยินดีต้อนรับไต้หวันเข้าร่วม” ส่วนบรรดานักการเมืองพรรค LDP ก็ออกมาพูดว่า “จีนเข้าร่วมภาคีสมาชิกไม่ได้หรอก” (จริงๆ TPP แต่เดิมก็ตั้งขึ้นมาเพื่อ “สกัดดาวรุ่งจีน” อยู่แล้ว) ส่วนสหรัฐฯ นั้น มาถึงยุคไบเดนแล้ว ก็ยังไม่มีท่าทีว่าจะสนใจกลับมาร่วมวง CPTPP แต่อย่างใด แต่ที่แน่ๆ ถ้าจีนจะเข้ามาจริงๆ ออสเตรเลียกับเม็กซิโกต้องไม่ถูกใจสิ่งนี้แน่นอน

Katsunobu Katō
นายคาโต้ คัตสึโนบุ เลขาธิการคณะรัฐมนตรีญี่ปุ่น

ในบรรดาประเทศทั้งหลายที่เป็นสมาชิกนั้น บางประเทศก็เป็นประเทศที่ยอม “เจ็บตัว” ไม่สนไม่แคร์ผลประโยชน์ในการผูกมิตรกับจีนซึ่งหมายถึงการเข้าถึงผู้บริโภค 1,400 ล้านคน ออสเตรเลียเองเคยออกมาวิจารณ์ว่าจีนเป็นต้นเหตุของโรคโควิด แล้วก็โดนจีน “โจมตีทางการค้า” ไปแล้ว แต่ถ้าจะถามว่าออสเตรเลียกับเม็กซิโกซึ่ง “ไม่ชอบจีน” จะพร้อมบวกกับจีนใน “สงครามการค้า” ไหม ดูทรงแล้วน่าจะไม่ ส่วนประเทศอื่นๆ นั้นก็ต้องแล้วแต่กระแสการเมือง ถ้ารัฐบาลไหนออกมาบอกไม่อยากให้จีนเข้าภาคีสมาชิก แล้วเจอกับ “ผลกระทบ” รัฐบาลหน้าก็อาจจะญาติดีกับจีนเพื่อหาเสียงกับประชาชนก็ได้

แล้วญี่ปุ่นล่ะ?

แน่นอนว่าภาคเอกชนของญี่ปุ่นย่อมจะต้องไม่เอาด้วยที่จีนจะเข้ามา ยังมีประเด็นให้ฝ่ายคัดค้านยกขึ้นมาเล่นจีนอีกมากมาย ไหนจะประเด็นคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญา เรื่องสิทธิแรงงาน (ประเด็นเรื่องชาวซินเกียงในอุยกูร์) เรื่องประเด็นพวกนี้จีนต้อง “เคลียร์” ให้ได้ แต่ไม่แน่ จีนอาจหาทางทำให้ทุกอย่างดูเหมือน “เคลียร์” ใสสะอาดก็ได้ (คือถ้าจีนพูดว่าจะแก้ไขประเด็นปัญหาที่ว่ามาเพื่อให้ตัวเองสามารถสมัครเข้าได้ ก็ไม่มีใครสามารถไปคัดค้านโต้งๆ ได้ว่า “ไม่เอาจีน”) ฉะนั้นถึงในกระบวนการคัดสรรว่าจะให้จีนเป็นสมาชิกนั้นจะต้องทำตามกฎ แต่ก็ไม่มีอะไรรับประกันได้ว่าการ “ทำตามกฎ” อย่างว่าจะถูกทำให้หย่อนยานหรือเปล่า หากประเทศอื่นๆ ยอมหรืออยากให้จีนได้เข้าภาคีสมาชิกเพราะเห็นแก่ประโยชน์ส่วนประเทศตนที่จะได้รับ ฉะนั้นพอมองไปแล้ว หากไม่สามารถดึงสหรัฐฯ ซึ่งใหญ่พอจะคานกับจีนให้กลับมาเข้าภาคีสมาชิกได้แล้ว ดูไม่แคล้วจีนอาจจะได้โผล่เข้ามาเป็นสมาชิกจริงๆ ก็ได้

แล้วสหรัฐฯ จะกลับมาเข้าภาคีไหม?

The Peterson Institute for International Economics ได้ประมาณการว่า หากสหรัฐฯ เข้าร่วม CPTPP รายได้ประชาชาติจะเพิ่มขึ้นอีก 130 พันล้านดอลลาร์ภายในปี พ.ศ. 2573 (คืออีกไม่เกินสิบปีข้างหน้า) ปัญหาคือ ไบเดนอาจยังไม่กล้าไปคัดง้างกับเสียงคัดค้าน (ไม่ให้เข้าร่วม) ทั้งภายในพรรคเดโมแครต หรือพวกพรรครีพับลิกันในสภา (ซึ่งพวกนี้ฝังหัวกับแนวคิด “อเมริกาต้องมาก่อน”) แต่ก็น่าคิดว่า สหรัฐฯ คิดบ้างหรือเปล่าว่าหากจีนโผล่เข้าร่วม CPTPP ได้ จีนจะยิ่งใหญ่บ้าอำนาจได้ยิ่งขึ้นไปอีก

ปัญหาอีกอย่างก็คือ หากญี่ปุ่นจะโน้มน้าวสหรัฐฯ จังหวะที่ญี่ปุ่นจะโน้มน้าวได้ก็คือก่อนการประชุมเอเปกที่นิวซีแลนด์ในเดือนพฤศจิกายนนี้ แต่ญี่ปุ่นนั้นตอนนี้เพิ่งจะผ่านการเลือกตั้งได้นายกรัฐมนตรีคนใหม่คือนายคิชิดะ ฟุมิโอะ มาเมื่อวันที่ 4 ตุลาคมนี้เอง แล้วยังจะต้องจัดการเลือกตั้ง สส. อีกในเดือนพฤศจิกายนนี้ด้วย จังหวะเวลามันไม่อำนวยเอาเสียเลย

Kishida Fumio (2021)
นายคิชิดะ ฟุมิโอะ นายกรัฐมนตรีคนล่าสุดของญี่ปุ่น

ฤาจะถึงคราที่ชนชาวโลกต้องเสียท่า ยอมอยู่ใต้ฝ่าเท้าจีน?

สรุปเนื้อหาจาก Yahoo! Japan
ภาพจาก Wikipedia