เหตุผลง่ายๆ ที่ว่าทำไมญี่ปุ่นถึงแผ่นดินไหวบ่อย

วันนี้จะขอนำเสนอเรื่องราวที่ว่า ทำไมญี่ปุ่นถึงแผ่นดินไหวบ่อย? กันนะครับ

แผ่นดินไหวเกิดจากการเคลื่อนที่ของแผ่นเปลือกโลก พื้นผิวของโลกถูกปกคลุมไปด้วยแผ่นหินแข็งหลายแผ่นที่เคลื่อนที่ไปมาหากัน เวลาที่แผ่นเปลือกโลกสองอันชนกัน มันก็เกิดแผ่นดินไหว

ประเทศญี่ปุ่นเป็นแค่เกาะเล็กๆ แต่กลับเป็นที่ชุมนุมของแผ่นเปลือกโลกถึงสี่แผ่น คือแผ่นอะมูร์ (Amur Plate) แผ่นทะเลฟิลิปปินส์ (Philippine Sea Plate) แผ่นทะเลแปซิฟิก (Pacific Plate) และแผ่นโอค็อตสค์ (Okhotsk Plate) ซึ่งเป็นแผ่นเปลือกโลกน้อยอยู่ติ่งปลายของแผ่นอเมริกาเหนือ (North American Plate)

OkhotskPlate
พื้นที่สีแดงคือแผ้นโอค็อตสค์ ที่มา wikipedia.org

แผ่นเปลือกโลกนั้นมีอยู่ 2 ประเภทคือ แผ่นทวีปและแผ่นมหาสมุทร และบริเวณรอยต่อเวลามันชนกัน แผ่นมหาสมุทรหนักจะจมอยู่ใต้แผ่นทวีป เช่น แผ่นเปลือกโลกแปซิฟิก (แผ่นมหาสมุทร) มุดตัวอยู่ใต้แผ่นทวีปอเมริกาเหนือ (แผ่นทวีป) แผ่นทะเลฟิลิปปินส์ (แผ่นมหาสมุทร) กำลังมุดตัวอยู่ใต้แผ่นเปลือกโลกยูเรเชีย (แผ่นทวีป) อย่างนี้เป็นต้น

สังเกตอะไรอย่างหนึ่งไหมครับ ว่ารอยต่อของแผ่นอะมูร์ กับแผ่นโอค็อตสค์ น่ะ… มันพาดผ่านตอนกลางของประเทศพอดี เรียกว่าพาดไปตั้งแต่คันโตถึงคันไซกันเลย หากท่านผู้อ่านเคยอ่านการ์ตูนเรื่อง ไทโย โนะ โมคุจิโระคุ 太陽の黙示禄 (เรื่องนี้มีตีพิมพ์ฉบับแปลไทยในชื่อ “ยุทธการจุดตะวัน”) จะเห็นมีฉากแรกตอนญี่ปุ่นจะถล่ม สะเทือนตั้งแต่โตเกียวไปถึงโอซาก้า เกียวโต นารา เลยทีเดียว ก่อนที่เมืองใหญ่เหล่านี้จะถล่มจมทะเล พวกทหารอเมริกันก็มากวาดเอาวัตถุโบราณของญี่ปุ่นไป แล้วแถบคันโตถึงคันไซก็จมทะเลหมด ญี่ปุ่นสิ้นสภาพประเทศเอกราช อยู่ในภาวะทรัสตีซึ่งอเมริกาก็มายึดตอนใต้ตอนคิวชู ส่วนตอนเหนือแถวโทโฮคุขึ้นไปก็ถูกจีนยึด แล้วก็มีฉากที่ญี่ปุ่นเหนือกับญี่ปุ่นใต้มานัดเจรจากันที่ชายแดนของทั้งสองประเทศ (?) ที่ตึก “อุเมดะสกาย” (梅田スカイビル) ซึ่งโผล่พ้นน้ำมาได้เพราะมันสูงจัด อันนี้ก็เป็นจินตนาการของผู้เขียนการ์ตูนนะครับ แต่ก็อยู่บนพื้นฐานข้อเท็จจริงเรื่องรอยต่อแผ่นเปลือกโลกนี่หละ

ถ้าจะเอาเก่ากว่านั้นเกี่ยวกับเรื่องญี่ปุ่นเจอแผ่นดินไหวจนจมทะเล ก็เคยมีหนังญี่ปุ่นเรื่อง “นิฮอนจิมโบตสึ” 日本沈没  ซึ่งเวอร์ชั่นดั้งเดิมเป็นภาพยนตร์ปี 1973 และได้มีการเอามารีเมคในปี 2006 โดยแต่งเนื้อเรื่องใหม่ (มีความดราม่า โรแมนติกมากขึ้น) แต่ใช้ชื่อตัวละครหลักอย่างเดิม เช่น ศาสตาจารย์ทาโดโกโระ และก็นายโอโนเดระผู้ช่วยวิจัย แล้วล่าสุดมีฉบับอนิเมะมาใน Netflix แล้วเมื่อปี 2020 นี่เอง ซึ่งเท่าที่ดูตัวอย่าง เนื้อเรื่องและตัวสะครกลายเป็นเนื้อเรื่องใหม่ตัวละครใหม่ไปเลยครับ

ไม่พอยังอุตส่าห์มีหนัง “ล้อเลียน” หนังเรื่อง “นิฮอนจิมโบตสึ” ไปอีก ชื่อเรื่อง “นิฮอนอิไกเซ็มบุจิมโบตสึ” 日本以外全部沈没  ประมาณว่าทุกประเทศในโลกจมน้ำกันหมดยกเว้นญี่ปุ่น คนต่างชาติที่ต้องหนีตายมาอยู่ญี่ปุ่นจึงต้องพบกับความขื่นขมในการปรับตัวให้มีชีวิตอยู่ในญี่ปุ่นให้ได้ในวันที่ญี่ปุ่นกลายเป็น (และทำตัวเป็น) ศูนย์กลางของโลกแบบไม่ต้องเกรงใจใครอีกต่อไป 555

หากลองมาเปรียบเทียบดูกับประเทศไทย ใช่ว่าไทยจะไม่เสี่ยงแผ่นดินไหวนะครับ ลองดูรูปข้างล่างละกัน เคยมีแผ่นดินไหวในพม่า สะเทือนไปถึงเชียงรายเมื่อปี พ.ศ. 2554 นึกกันเองครับว่าญี่ปุ่นที่รอยต่อแผ่นเปลือกโลกพาดผ่าประเทศซะขนาดนั้นมันจะขนาดไหน

แผ่นเปลือกโลกบริเวณรอบประเทศไทย ที่มา กรมทรัพยากรธรณี

อ่านมาถึงตรงนี้ ผมรู้สึกซาบซึ้งใจแบบบอกไม่ถูก เข้าใจแล้วว่าเวลาคนญี่ปุ่นเวลาจะออกนอกบ้าน ทำไมคนที่อยู่ในบ้านจะต้องบอกคนที่กำลังเดินออกจากบ้านว่า “คิ โวะ ทสึเคะเตะ เนะ” 気を付けてね (ระวังตัวด้วยนะ) ดูแล้วก็น่าระวังตัวจริงๆ ครับ ตามสวนสาธารณะ สนามเด็กเล่น เขามีป้ายให้รู้ว่านี่เป็นที่รวมพลเวลาแผ่นดินไหว ก็คงต้องระวังตัวกันจริงๆ แหละครับ

สรุปเนื้อหาจาก japaaan